Άλλο να γνωρίζεις και άλλο να νομίζεις ότι γνωρίζεις.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι αυτοί που νομίζουν ότι γνωρίζουν δεν το γνωρίζουν ότι νομίζουν.
Είναι βέβαιοι ότι γνωρίζουν.
Το χειρότερο είναι ότι η βεβαιότητα τους δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από ότι η αβεβαιότητα αυτών που γνωρίζουν.
Εγώ πάντως είμαι φαν της αβεβαιότητας...

Σάββατο, 2 Μαρτίου 2013

Η Απαξίωση

Φτάσαμε ως εδώ...

Σε συζήτηση ένας συνάδελφος αδυνατούσε να πιστέψει ότι τα παιδιά δεν γνώριζαν ότι οι αναθυμιάσεις σε κλειστό χώρο είναι θανατηφόρες. Και εγώ χρειάστηκα καιρό να χωνέψω ότι άνθρωπος 25 ετών (απόφοιτη/ος ΤΕΙ) νόμιζε ότι το φεγγάρι είναι ο ήλιος σε βραδυνή ενδυμασία (!?!?!?!).

Πως γνωρίζεις κάτι; Είτε δια της εμπειρίας είτε μέσω της γνώσης που μεταδίδεται - γραπτά ή προφορικά. Έχουν τα παιδιά τέτοιες εμπειρίες; Η θέρμανση μέχρι πρόσφατα ήταν παρεχόμενη με ή χωρίς το πάτημα ενός κουμπιού. Σε μια πολυκατοικία τα καλοριφέρ άναβαν προγραμματισμένα ή αν ήθελες χρησιμοποιούσες το air-condition - το "ON" στο τηλεχειριστήριο αρκούσε. Όλα αυτά γιατί τα κόστη πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας ήταν διαχειρίσιμα.

Έχουν τα παιδιά τέτοιες πρακτικές γνώσεις; Τα παιδιά της πόλης σίγουρα όχι. Τι να τις κάνουν; Δεν χρειάζονται για το next top model ή το dancing with the stars. Και αν κάτι δεν το γνωρίζουν θα το βρουν στο Google. Αρκεί να θέλεις να γνωρίζεις όμως. Και γιατί να θέλουν; (μη με κάνετε να χρειαστεί να απαντήσω σε αυτό). Αλλά και τα παιδιά της επαρχίας του χωριού; Μα το όνειρο είναι να μοιάζουν με παιδιά της πόλης: ποθούν και αυτά απλικέισο στο σμάρτφον. Τώρα όμως, κλαιν' μανούλες Κίτσο μ'...

Υπερβολικός θα μου πεις. Γενικεύεις. Δεν είναι όλα έτσι.
Ίσως. Αλλά όταν χάνονται ζωές έτσι, όταν τα καμπανάκια έχουν βαρέσει αρκετά πριν (και για μένα), όταν δεν δείχνουμε ότι θέλουμε να αλλάξει κάτι δικαιολογώ στον εαυτό μου την υπερβολή. Αλλά δε βαριέσαι: έχουμε τους Πορτοσάλτε του κόσμου να μας λένε πως το πραϊβεταϊζέισον θα φέρει τη νέα αντίληψη - απλά ενδιάμεσα θα ψοφήσουν όσοι δεν έχουν ισχυρό ένστικτο επιβίωσης.

Για λίγο ας "αποδομήσουμε" την ανθρώπινη αξία:

1. Η αξία της φυσικής υπόστασης.

Η φυσική υπόσταση (το σώμα μας δηλαδή) είναι απαραίτητη για την εκτέλεση λειτουργιών που απαιτούν ακόμα την ανθρώπινη παρέμβαση αλλά και ως τελευταία γραμμή άμυνας για την υπεράσπιση κεκτημένων και δικαιωμάτων ή και την διεκδίκηση αυτών. Σε μία διαδήλωση είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία, στην άμυνα απένταντι στην εισβολή (οποιασδήποτε μορφής) επίσης.
Για να μπορεί το σώμα να αντοπρίνεται επαρκώς σε τέτοιες ανάγκες θα πρέπει να διατρέφεται σωστά και διατηρείται σε υγεία μέσω της άσκησης. Για να διατρέφεται σωστά κάποιος, θα πρέπει να γνωρίζει τι σημαίνει σωστή διατροφή και να διαθέτει τους πόρους για να την αποκτήσει ή να τους παράγει άμεσα.
Γνωρίζουμε; Είμασταν μέχρι πρόσφατα από τους παχύσαρκους λαούς στον κόσμο.
Διαθέτουμε τους πόρους; Η ανεργία έχει φτάσει στο 27% (επίσημα) και ο κατώτατος μισθός είναι στα 490 ευρώ καθαρά - ακόμα πιο χαμηλά για τους νέους κάτω των 25. Επίσης οι τιμές στα βασικά καταναλωτικά αγαθά δεν έχουν πέσει σε αντιστοιχία με την πτώση των μισθών.
Παράγουμε τους πόρους άμεσα; Εισάγουμε πολλά από τα βασικά διατροφικά αγαθά. Το αγροτικό μας μοντέλο διαβρώθηκε από τον επιχορηγητικο-συνδικαλισμό.
Και αν ακόμα κάποιος διατρέφεται σωστά και ασκείται δεν εξαλείφει τη πιθανότητα να αρρωστήσει. Τότε θα πρέπει να απευθυνθεί στο δημόσιο σύστημα υγείας ή και πάλι να διαθέτει τους πόρους για το αντίστοιχο ιδιωτικό. Για τους πόρους τα είπαμε, θέλετε μήπως να περιγράψω την κατάσταση των δομών του δημόσιου συστήματος υγείας ή μήπως υπάρχει κάποιος που νομίζει ότι όλα λειτουργούν εντάξει;

2. Η αξία της κτήσης.

Κανονικά δεν εμπίπτει στην αξία της ανθρώπινης υπόστασης αλλά αναφέρομαι σε αυτή γιατί παίζει μεγάλο ρόλο για την κατάσταση που είμαστε και στην οποία θα βρεθούμε. Να σημειώσω εδώ ότι μεγαλώνοντας, όλο και περισσότερο ασπάζομαι τη βασική θεώρηση του Βουδισμού (που είναι περισσότερο φιλοσοφία και πολύ λιγότερο θρησκεία) ότι η δυστυχία πηγάζει από την προσκόλληση του ανθρώπου στην κτήση και ότι πραγματικά ελεύθερος είναι αυτός που δεν "κατέχει" τίποτα.

Ο ένας πυλώνας της κτήσης είναι το δίδυμο γη/οικία, τα οποία στη χώρα μας είναι συνδεδεμένα, δηλαδή αν κατέχεις μία οικία έχεις και το δικαίωμα στη γη που αντιστοιχεί σε αυτή. Σε πολλές χώρες δεν συμβαίνει αυτό: μπορείς να αγοράσεις ένα οίκημα αλλά αν το κράτος αποφασίσει ότι χρειάζεται τη γη κάτω από αυτό, μένεις με το οίκημα στο χέρι. Η ιδιοκτησία ακινήτων λαμβάνει χώρα με τους εξής τρόπους: κληρονομιά ή κατασκευή/αγορά με ιδίους πόρους ή με αγορά μέσω δανεισμού. Στις όλες τις περιπτώσεις απαιτούνται πόροι για την ιδιοκατοίκηση οι οποίοι πλέον έχουν μειωθεί αλλά προστίθενται επιπλέον και φόροι για την ιδιοκτησία οι οποίοι δεν έχουν ορθοκοινωνική διαστρωμάτωση (τι είπα ε;). Έτσι η ιδιοκτησία καταντά δυσβάσταχτη. Ο στεγαστικός δανεισμός από την άλλη έχει γίνει με την προοπτική και την προσδοκία του επαρκούς εισοδήματος αλλά και τη "σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος". Η δόση του στεγαστικού δανείου έχει καταντήσει θηλιά για πολλούς δανειστές και η φημολογούμενη κρατική παρέμβαση για ρυθμίσεις των δανείων είναι μανδύας κάλυψης των πραγματικών προθέσεων. Η πτώση αξίας των ακινήτων και οι συνεχείς πιέσεις των δανειστών για άρσεις των περιορισμών στις κατασχέσεις τα μαρτυρούν όλα. Ο εξαναγκασμένος "Ευρωπαίος" του νότου θα πουλήσει σε εξευτελιστικό αντίτιμο τη γη και τα ακίνητα του στον "Ευρωπαίο" του βορρά ο οποίος θα έχει πλέον παράθυρο με θέα τον ήλιο του Σεφέρη για τα γεράματα του. Ακούω συχνά το επιχείρημα ότι το με αυτό τον τρόπο θα μπει ξένο χρήμα και θα βοηθήσει να ανοίξουν δουλειές. Θυμίζω ξανά το δικαίωμα στη γη μαζί με το ακίνητο και τη ποσοτική διάσταση αυτού: αναλογιστείτε, είναι το ίδιο να πέσει μια σταγόνα πετρελαίου στη θάλασσα και το ίδιο ολόκληρο το φορτίο ενός τάνκερ;

Ο άλλος πυλώνας κτήσης είναι τα ανανταλλακτικό μέσο (χρήματα). Όταν αυτό αρχικά από μέσο γίνεται το ίδιο προϊόν με έξοδα διαχείρισης, όταν αποκτά άυλη ιδιότητα (πχ. μετοχές) και η υπάρχουσα κυκλοφορία του είναι τερατωδώς αναντίστοιχη των υπάρχωντων αποθεμάτων χρυσού και επιπλέον διαχειρίζεται ψηφιακά, μπορεί να αντιληφθεί κανείς την ευκολία με την οποία μπορεί να χάσει την αξία του, είτε μέσω της ισοτιμίας μεταξύ νομισμάτων, είτε με την κατακρήμνιση των αξιογράφων (μετοχές, ομόλογα) κάτι που τελικά συνέβη και θα συμβαίνει.

Μέχρι τώρα αναφέρθηκα στην αξία της ιδιωτικής κτήσης. Υπάρχει όμως και η συλλογική: η εθνική. Αυτή (κοιτάσματα φυσικού αερίου, πετρελαίου, χρυσός κλπ.) και αν έχει αξία... Σε ποιον ανήκει πλέον όμως; 
«Θέλω να επισημάνω τις αναφορές στην ΑΟΖ, στα ευρωπαϊκά κοιτάσματα που βρίσκονται στο Αιγαίο, στην πρόθεση της Γαλλίας να συμμετάσχει στην ενδεχόμενη συνεκμετάλλευση...  δηλώνει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μετά την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου στην Αθήνα. Οι Ολλανδοί πάντως, που είναι πιο hardcore δεν χρειάζονται τοπικά φερέφωνα. Όμως οι δανειακές συμβάσεις μέσω μνημονίων είναι η μοναδική λύση ε; (Η Λευκωσία απέρριψε πρόταση του Ντουμπάι για το φυσικό αέριο).


3. Η αξία της πνευματικής υπόστασης.

Συνεχίζοντας την ίδια προσέγγιση μπορούμε να μιλήσουμε για την αξία της απόκτηση γνώσης (και κατ΄ επέκταση ηθικής) ενός ανθρώπου και τι αντίκτυπο έχει στη ζωή του όταν αυτή είναι διαθέσιμη. Ξεκινώντας ανάποδα, η διαθέσιμη γνώση δυνητικά καθορίζει την επαγγελματική απασχόληση και η ανταμοιβή της απασχόλησης ειναι ανάλογη της γνώσης αυτής. Τι γίνεται όμως όταν τα ποσοστά ανεργίας είναι τρομακτικά; Ισχύει ο αδυσώπητος νόμος της αγοράς: η υπερπροσφορά ανθρώπινου δυναμικού ρίχνει την αξία της ανταμοιβής της εργασίας (για νέες θέσεις) άσχετα από τα προσόντα. Ως επακόλουθο και οι υπάρχουσες θέσεις εργασίας εναρμονίζονται σταδιακά στα επίπεδα της αγοράς μέσω νέων απολύσεων και κουρέματος στις ανταμοιβές. Η απαξίωση της εργασίας όμως δεν σταματά στο επίπεδο της αμοιβής. Συνεχίζει και στο επίπεδο των δικαιωμάτων: έμμεση κατάργηση των ωραρίων μέσω "ευέλικτων" μορφών απασχόλησης, κατάργηση επιδομάτων, μείωση των αποζημιώσεων και το καλύτερο για το τέλος: έμμεση κατάργηση των εργοδοτικών εισφορών προς τους ασφαλιστικούς φορείς. Πως; 

Η μέθοδος λέγεται αμοιβή για παροχή υπηρεσιών με απόδειξη επαγγελματικής δαπάνης. Αν μία επιχείρηση χρειάζεται κάποια εργασία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα είναι λογικό να μη θέλει να προσλάβει δυναμικό με εξαρτημένη σχέση εργασίας. Έτσι μέχρι πρόσφατα μπορούσε να δικαιολογήσει μία τέτοια δαπάνη μέχρι του ποσού των 6.000 ευρώ ετησίως ανά θέση εργασίας αρκεί οι υπηρεσίες αυτές να μην παρέχονται συστηματικά και να μην έχουν βιοποριστικό χαρακτήρα για τον πάροχο γιατί αλλιώς θα πρέπει να θεωρηθεί ελεύθερος επαγγελματίας. Και όλα αυτά χωρίς καμία άλλη εργοδοτική υποχρέωση (ασφάλιση, άδειες, δώρα κλπ.). Μετά την κρατική παρέμβαση στον βασικό μισθό η ετήσια θέση εργασίας μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές στον ασφαλιστικό φορέα κοστίζει περίπου 10.000. Μαντέψτε σε ποιο ποσό αυξήθηκε το όριο της επαγγελματικής δαπάνης. Έτσι το πλέον ο εργοδότες δεν θα προσφέρουν θέσεις εργασίας με εξαρτημένη σχέση και το κόστος της ασφάλισης θα πέφτει σταδιακά όλο και περισσότερο στον εργαζόμενο. Ποιος θα βγει κερδισμένος; οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες. 

Γυρίζοντας στην απόκτηση της γνώσης δεν έχουμε παρά να εξετάσουμε το σύστημα παιδείας. Μπορούμε εύκολα να κρίνουμε από το μέχρι τώρα αποτέλεσμα. Αν δεν υπήρχει η τραγωδία στην Λάρισα θα απάνταγα σαν τη Τασούλα... 
Επιχειρείται μία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση η οποία όμως βασίζεται σε μία αυτούσια μεταφορά του αγγλοσαξωνικού μοντέλου εκπαίδευσης με απώτερο στόχο τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και η οποία στρώνει το έδαφος για κατευθυνόμενη γνώση με βάση τα συμφέροντα του ιδιωτικού τομέα. Όμως η μετάβαση γίνεται με βίαιο τρόπο χωρίς να μπορεί να υποστηρικτεί από τις δομές για τους λόγους που έχω παραθέσει σχετικά με την ολική απαξίωση που βιώνουμε. Επιπλέον η μεταρρύθμιση σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν μπορεί να ξεκινά από τη σκεπή του οικήματος (το πανεπιστήμιο). Αλλά δεν είναι τυχαία. Είναι πολύ χρήσιμο για τη μελλοντική αγορά εργασίας, ανθρώπινο δυναμικό με αποσπασματική γνώση η οποία δεν θα επαρκεί για κριτική σκέψη και αμφισβήτιση του κατεστημένου.



Αντισταθείτε.