Άλλο να γνωρίζεις και άλλο να νομίζεις ότι γνωρίζεις.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι αυτοί που νομίζουν ότι γνωρίζουν δεν το γνωρίζουν ότι νομίζουν.
Είναι βέβαιοι ότι γνωρίζουν.
Το χειρότερο είναι ότι η βεβαιότητα τους δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από ότι η αβεβαιότητα αυτών που γνωρίζουν.
Εγώ πάντως είμαι φαν της αβεβαιότητας...

Τετάρτη, 3 Δεκεμβρίου 2008

Αστερακι μου Λαμπρο

Μπαίνοντας και επίσημα στην περίοδο της υποχρεωτικής εορτής της αγάπης (η 25η Δεκεμβρίου δεν είναι φυσικά η ημερομηνία γέννησης του Ιησού, απλά καθορίστηκε από την εκκλησία της Ρώμης για να αντικαταστήσει άλλες ειδωλολατρικές εορτές της ίδιας ημέρας όπως του Μίθρα) και συλλογιζόμενος τι συνεισφέρει μέγιστα στη λαμπερή εικόνα της, αντιλαμβάνομαι το προφανές: το πλήθος φωτών που αναβοσβήνει σε υπνωτιστικό ρυθμό θέλοντας ίσως να αναπαραστήσει το αναφερόμενο άστρο της Βηθλεέμ που οδήγησε τους μάγους στην γενέτειρα του Ιησού (θα πούμε και για αυτό σε άλλη ανάρτηση, ο μήνας αυτός θα είναι αναρτησιακά... αστρολογικός). Υπνωτισμένος και εγώ από το υποβλητικό θέαμα οδηγούμαι υποσυνειδησιακά στην αυτόματη μου τάση που δεν είναι άλλη από την επιστημονική και εισαγάγω και εσάς στον υπέροχο αυτό κόσμο των άστρων.  
      
Τι είναι τα άστρα;
Είναι τεράστιες λαμπρές σφαιρικές μάζες πλάσματος (η τέταρτη κατάσταση της ύλης - ιονισμένο αέριο) που συγκρατιούνται από την ισχυρότατη βαρύτητα τους (θυμίζουμε ότι η βαρύτητα ως δύναμη είναι πάντα ελκτική). Ο λόγος της λαμπρότητας τους είναι το φαινόμενο της θερμοπυρηνικής σύντηξης που είναι απλοϊκά η αντίστροφη διαδικασία της πυρηνικής σχάσης με την οποία είμαστε σχετικά οικείοι από τα εργοστάσια παραγωγής αντίστοιχης ενέργειας και τα πυρηνικά όπλα. Επειδή μάζα και ενέργεια είναι ισοδύναμες (η περίφημη εξίσωση του Αινστάιν: E=mc^2), όταν διασπάται ο πυρήνας ενός στοιχείου απελευθερώνεται η ενέργεια που συγκρατάει τα δομικά στοιχεία του έτσι και όταν ενωθούν για να σχηματίσουν ένα βαρύτερο στοιχείο απελευθερώνεται πάλι ενέργεια. Συγκεκριμένα στο εσωτερικό ενός άστρου υπάρχουν πολύ μεγάλες ποσότητες υδρογόνου (H) το οποίο κάτω από τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν στο εσωτερικό του σχηματίζει πυρήνες του στοιχείου ηλίου (He) απελευθερώνοντας ενέργεια που εκμπέμπεται στο διάστημα. Στην περίπτωση του δικού μας άστρου (Ήλιος) η ενέργεια αυτή έχει τη μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας (φως) και σωματιδιακής ακτινοβολίας (πρωτόνια, σωματίδια άλφα, βήτα) που είναι και γνωστή ως ηλιακός άνεμος. 
       
Λίγη...ιστορία και Ήλιος
Ιστορικά τα άστρα είχαν μεγάλη σημασία για θρησκευτικές πρακτικές και ταξιδιωτικό προσανατολισμό. Ο Ήλιος πριν την έλευση των τελευταίων επικρατώντων θρησκειών είχε θεοποιηθεί από αρκετούς λαούς. Η κίνηση του σε σχέση με τα άλλα άστρα στο υπόβαθρο οδήγησε στη δημιουργία ηλιακών ημερολογίων πρώτιστα για αγροτικούς λόγους. Το τωρινό Γρηγοριανό ημερολόγιο που χρησιμοποιούμε βασίζεται στη γωνία του άξονα περιστροφής της Γης σε σχέση με τον Ήλιο. 
       
Λόγω της εγγύτητας μας στον Ήλιο οι μετρήσεις μας σχετικά με σημαντικά μεγέθη του, είναι αρκετά ακριβείς και χρησιμοποιούμε τα χαρακτηριστικά του αυτά ως μέτρα αναφοράς για τα άλλα άστρα πχ λέμε ότι ένα άστρο έχει μάζα περίπου δέκα φορές μεγαλύτερη της ηλιακής. Συγκεκριμένα η μάζα του Ήλιου είναι M=1,99 * 10^30 Κg, η ακτίνα του είναι R=6,96 * 10^8 m, η λαμπρότητα του είναι L=3,83 * 10^26 Watt.
       
Δημιουργία-Πορεία
Ο σχηματισμός τους ξεκινά από τη βαρυτική αστάθεια που επικρατεί στα μοριακά νέφη του ενδοαστρικού μέσου τα οποία αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Η περίοδος της βαρυτικής συστολής διαρκεί 10-15 εκατομύρια χρόνια για να οδηγήσει σταδιακά στις πρώτες μορφές του άστρου. Τα άστρα μετά τον σχηματισμό τους συνήθως αποτελούν μέρος πολύ μεγαλύτερων βαρυτικών δομών όπως οι γαλαξίες. Ο Ήλιος είναι κομμάτι του δικού μας γαλαξία με την ονομασία Milky Way ο οποίος μπορεί να διαθέτει από 200 ως 400 δισεκατομμύρια άστρα (!) και ο οποίος είναι τμήμα του ορατού σύμπαντος (ηλικίας 13,7 δισεκ. ετών) το οποίο διαθέτει πάνω από 100 δισεκ. γαλαξίες (!). Το αμέσως κοντινότερο άστρο σε εμάς είναι ο Εγγύς του Κενταύρου σε απόσταση 4,2 έτη φωτός (το έτος φωτός είναι το απόσταση που θα καλύπταμε σε ένα χρόνο αν ταξιδεύαμε με την ταχύτητα του φωτός που είναι η ανώτερη εφικτή: περίπου 300.000 χλμ/δευτ.!).

(Ο Milky Way)

Η συνολική μάζα ενός άστρου είναι ο κύριος παράγοντας για την εξέλιξη και την τελική του κατάληξη. Ο χρόνος ζωής τους στην κύρια ακολουθία (έτσι αποκαλούμε το 90% της διάρκειας τους) εξαρτάται κυρίως από την ποσότητα των καυσίμων προς σύντηξη και από τον ρυθμό των καύσεων (λαμπρότητα). Τα μεγάλα άστρα καίνε πολύ γρήγορα τα καύσιμα τους και έχουν πολύ μικρό χρόνο ζωής σε σχέση με τα μικρότερα τους.
    
Κόκκινοι Γίγαντες και Άσπροι Νάνοι (θυμάστε την εκπομπή ... οι παλαιότεροι;)
Τα άστρα με ελάχιστη μάζα τα 4/10 της ηλιακής όταν εξαντλήσουν το υδρογόνο στον πυρήνα τους, τα εξωτερικά τους στρώματα επεκτείνονται και ψύχονται σχηματίζοντας έναν κόκκινο γίγαντα. Αυτή θα είναι και η μοίρα του Ήλιου σε περίπου 5 δισεκ. χρόνια φτάνοντας την ακτίνα του μέχρι την Γη και καταστρέφοντας την αν υπάρχει βέβαια μέχρι τότε.  

 (O Μπετελγκέζ στα τελικά του στάδια)
   
Εάν η εναπομείνουσα μάζα είναι μικρότερη από 14/10 της ηλιακής θα συμπυκνωθεί σε ένα μικρό αντικείμενο (στο μέγεθος της γης) γνωστό ως λευκός νάνος.
   

(Ένας λευκός νάνος περιστρέφεται γύρω από τον Σείριο - καλλιτ. αναπαράσταση - NASA)
    
Supernova (Υπερκαινοφανείς)
Για αστρικές μάζες μεγαλύτερες των 14/10 της ηλιακής ο πυρήνας τους είναι τόσο μεγάλος που δε μπορεί να συγκρατήσει τη μάζα του και μέσω κάποιων διεργασιών οδηγείται σε μία τεράστια έκρηξη (supernova) τόσο λαμπρή όσο όλος ο γαλαξίας. Η τελική μορφή είναι ένας αστέρας νετρονίων.

(Υπολείματα ενός supernova που παρατηρήθηκε κάπου στο 1050μ.Χ.) 
    
Μαύρες τρύπες
Στις περιπτώσεις άστρων με πολύ μεγάλη μάζα λόγω της τεράστιας βαρυτικής έλξης επέρχεται μία κατάρρευση προς τα έσω που οδηγεί σε μία μαύρη τρύπα. Η μαύρη τρύπα είναι μία θεωρητικά χωροχρονική ανωμαλία με αδιαφανές εσωτερικό που ασκεί τόσο μεγάλη βαρυτική έλξη που δεν μπορεί να διαφύγει ούτε το φως. Στο εσωτερικό της δεν γνωρίζουμε τι επικρατεί, ούτε αν ισχύουν οι νόμοι της φυσικής. Η παρατήρηση τους γίνεται μόνο έμεσα από τα αποτελέσματα που προκαλούν στην κίνηση άλλων άστρων και από τη ροή ύλης προς αυτές.

(Προσομοίωση μίας μαύρης τρύπας)

Όλα τα παραπάνω φαινόμενα προβλέπονται θεωρητικά (και έχουν παρατηρηθεί) από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αινστάιν και που είναι η θεωρία που άλλαξε πολλές απόψεις μας για το σύμπαν, τον χώρο και τον χρόνο (τους ενοποίησε) επεκτείνοντας (ή αντικαθιστώντας αν θέλετε) τη Νευτώνεια Μηχανική.

20 πειραματίστηκαν:

ria είπε...

φοβερά ενημερωτική η ανάρτησή σου, στο λύκειο δεν το αγαπησα ποτέ αυτό το μάθημα, τώρα διαπιστώνω το λάθος μου!
χωρίς διάθεση διόρθωσης θα ήθελα να σε ενημερώσω ότι ο αινστάιν παραδέχτηκε ότι ο καραθεωδορής ήταν ο άνθρωπος που οδήγησε τον αινστάιν στην ανάπτυξη της θεωρίας της σχετικότητας.

καλό βράδυ από μια ξανθιά!

laplace78 είπε...

εισα απιστευτος φιλε!
πολυ ενημερωτικο ποστ κ παει κ με το κλιμα των ημερων..χαχα

τα συγκεντρωσες ολα :)
καλο βραδυ

Mistirios είπε...

@ria

O Καραθεοδωρής ήταν σπουδαίος μαθηματικός και είχε συμβουλευτική αλληλογραφία με τον Αινστάιν. Ο Αινστάιν τον είχε σε πολύ μεγάλη εκτίμηση. Τα υπόλοιπα είναι κομμάτι του εθνικού μας μύθου ότι πίσω από τα πάντα υπάρχει ένας Έλληνας. Το μαθηματικό υπόβαθρο της Γενικής Σχετικότητας (τανυστικός λογισμός) προυπήρχε του Αινστάιν από τον μεγάλο μαθηματικό Poincare. Το επίτευγμα επί της ουσίας του Αινστάιν ήταν ότι του έδωσε φυσική υπόσταση.
Υπάρχουν πάρα πολλά άλλα που μπορώ να πω σχετικά με το έργο του αλλά να μην σεντονιάσω...

Καλό βράδυ!

Mistirios είπε...

@laplace78

Χαίρομαι που άρεσε και ειδικά αν ήταν κατατοπιστικό.

Πάω να μιζεριάσω τώρα γιατί έχασε ο Ολυμπιακός...

Καλό βράδυ!

skouliki είπε...

ποιο αστερι ειχε ο ολυμπιακος ..

το 88888888888..

πουφ ..!

Mistirios είπε...

@skouliki

Άσε τώρα μη μου πατάς τον κάλο!

diVa είπε...

Πάει ο ρομαντισμός των Χριστουγέννων:-(
"..έλα αγάπη μου να δούμε τους κόκκινους νάνους"<-- famous last words of a relationship..

[Καλημέρα σας:-]

Mistirios είπε...

@diVa

Μην φανταστείς ποτέ ότι θα έλεγα κάτι τέτοιο σε γυναίκα που δεν κουβαλάει τις ίδιες λόξες με εμένα... (και που φυσικά δεν υπάρχει!)

ΚΑΛΗΜΕΡΑ!

eri είπε...

Γεια σου μυστήριε,

ξέχασες να αναφερθείς στα νεφελώματα, βάλε καμιά φωτό του red rose!!

Mistirios είπε...

@eri

Δεν ήθελα να σεντονιάσω, έκοψα πολλά από το αρχικό προσχέδιο.

Χαιρετούρες στην Σαλόνικα!

Κ.Υ.Π WALKING είπε...

Κατατοπιστικό κι ενδιαφέρον.
Δεν είδα στο μχάνημα μου το 88888888888 κοιτούσα ένα άστρο πάνω από την Τρίπολη.

Mistirios είπε...

@Κ.Υ.Π Walking

Ευχαριστώ.

Πρέπει να βρω ένα τρόπο να φιλτράρω τα σχόλια με κριτήριο τα ποδοσφαιρικά φρονήματα. Θα επιτρέπονται μόνο όσων έχουν καταγωγή ... παράγκας!

spyros1000 είπε...

ΠΑΝΤΩΣ Η ΜΑΥΡΗ ΤΡΥΠΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΕΤΣΙ?????

Mistirios είπε...

@spyros1000

Από μακριά! Φαντάσου και από κοντά!
Και όμως πέρα από τρομερή έλξη (βαρυτική) ασκεί και μία τεράστια γοητεία θεωρητικά και παρατηρησιακά.

Eva Stamou είπε...

Ιδιαίτερα κατατοπιστικό και με τον τρόπο που το παρουσίασες...επίκαιρο. Μου αρέσει που και στις αναρτήσεις επιστημονικού περιεχομένου φροντίζεις να βάζεις στον πρόλογο την προσωπική σου πινελιά.

Καλό σαββατοκύριακο.

Mistirios είπε...

@Eva Stamou

Σε ευχαριστώ για την αναγνώριση της προσωπικής μου ... υπογραφής! Έχω πάντοτε ως οδηγό τον διαμοιρασμό της γνώσης μέσα από κατανοητά κείμενα διανθισμένα με μικρές πινελιές όπως πολύ εύστοχα είπες.

Καλό Σ/Κ!

panikos kai fovera είπε...

εγω παντως τις μαυρες τρυπες τις φοβαμαι...

Mistirios είπε...

@panikos kai fovera

Εγώ φοβάμαι τις μαύρες τρύπες της οικονομίας που είναι και δίπλα μας...

panikos kai fovera είπε...

τις τρυπες ομως (συγκροτημα)
τις λατρευω ...

Mistirios είπε...

@panikos kai fovera

Τι μου θύμισες τώρα...

"...Όταν ο χώρος με κυκλώνει σα πνεύμα
με καθηλώνει η αλήθεια που σπρώχνω
καθώς αγγίζω το πιο όμορφο ψέμα."

Δημοσίευση σχολίου

Πειραματίσου: