Translate

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Σάββατο, 27 Ιουνίου 2009

Βλέπω τον Θάνατο ΣΟΥ

Στις μπλογκοδιαβάσεις μου του τελευταίου εξαμήνου με αφορμή εγκληματικές ενέργειες που τελέστηκαν στην χώρα και στην πλειοψηφία τους ήταν απεχθείς σε τέτοιο βαθμό ώστε να εξοργίσουν αρκετά μέλη της κοινωνίας μας (άγριες δολοφονίες, συμμετοχή σε κυκλώματα παιδικής πορνογραφίας) από αναρτήσεις και σχόλια παρατηρώ μία αύξηση των φωνών που θεωρούν τη θανατική ποινή ως μέσο επιβολής το λιγότερο επιβεβλημένη και μάλιστα τελούμενη με βάναυσους τρόπους (πχ. λιθοβολισμός) θεωρώντας ότι μόνο έτσι κατευνάζεται το περί κοινού αίσθημα δικαιοσύνης.

Η ανησυχία μου για αυτό το σοβαρό θέμα επιτείνεται ειδικά τελευταία από την άνοδο της ακροδεξιάς (Ευρωεκλογές 2009) όπως αυτή πολύ επιτυχημένα καλυμένη (1),(2) εκφράζεται από τον πολ. σχηματισμό ΛΑ.Ο.Σ. και τον αρχηγό του Γ. Καρατζαφέρη, καθώς η ιστορία έχει δείξει ότι τέτοια κινήματα είναι εναγκαλεισμένα με πράξεις βίας απέναντι σε ότι απορρίπτουν ή εναντιώνεται στα ιδεώδη τους. Μπορεί από τα λόγια σε τέτοιες πράξεις να υπάρχει σημαντική απόσταση όμως με την επίτευξη κρίσιμης μάζας υποστήριξης αυξάνονται οι πιθανότητες εύρεσης ανάμεσα στη μάζα αυτή  αυτών που έχουν διανύσει την απόσταση και δεν χρειάζονται παρά ένα μικρό σπρώξιμο από τη μάζα πίσω τους για να περάσουν στη χειροδικεία και να κρυφτούν ξανά σε αυτή. Εκτίμηση μου ότι στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή δεν είμαστε στο σημείο αυτό του μονοπατιού αλλά σίγουρα έχουμε ξεκινήσει να το διαβαίνουμε.

Προτού προχωρήσω στο κυρίως θέμα της ανάρτησης (η θανατική ποινή) θέλω να κοντοσταθώ στη σύνδεση που γίνεται άθελα ή ηθελημένα μεταξύ Διαδικτύου και παιδικής πορνογραφίας (ή άλλων εγκληματικών ενεργειών με παρόμοιες προσπάθειες τέλεσης μέσω Διαδικτύου). Η έλλειψη γνώσεων για ένα τόσο σύνθετο τεχνολογικό μέσο και ο φόβος που προκαλεί το άγνωστο μετατρέπονται στα χέρια ανεκπαίδευτων και ανήθικων "δημοσιογράφων" σε μέσο διασποράς τρομολαγνείας σε μία μάζα ακροατών και θεατών ηλικιακά και νοητικά παρωχημένη. Μπορεί το νέο μέσο ως κύριος φορέας της ψηφιακής εποχής μας να διευκολύνει την επαφή και την συναλλαγή υλικού σε κυκλώματα τα οποία θέλουν να μείνουν συμβατικά αθέατα, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων όμως η δυνατότητα απόκρυψης τους είναι αισθητά μικρότερη από τη δυνατότητα εύρεσης από τις διωκτικές αρχές εάν υπάρχει η θέληση και τα μέσα. Το Διαδίκτυο δεν γεννάει παιδεραστές, τα προσωπικά βιώματα οδηγούν σε τέτοιες παθολογίες και κάθε φορά που στις ειδήσεις παίζει η "εύρεση των κυκλωμάτων" είναι γιατί τα ψηφιακά ίχνη πολύ δύσκολα μπορούν να εξαφανιστούν και οδηγούν μετά από συντονισμένη δράση των αρχών στους φυσικούς ή ηθικούς αυτουργούς. Σε πρότερες εποχές τέτοιοι κύκλοι ήταν μικρά βασίλεια σιωπής. Φυσικά αυτό το πολύ σημαντικό φαινόμενο όπως και άλλα ανάλογα που ταλανίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες δε μπορεί να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο καταστολής αλλά σε επίπεδο πρόληψης (οικογενειακή ανατροφή, σεξουαλική διαπαιδαγώγηση κατά την παιδική και εφηβική ηλικία).

Επιστρέφοντας στο κυρίως θέμα της ανάρτησης για να τοποθετηθώ εξ' αρχής λέω ρητά ότι είμαι ΚΑΤΑ της επιβολής ΘΑΝΑΤΙΚΗΣ ΠΟΙΝΗΣ. Όπως έχω γράψει και παλαιότερα σε θεωρητικό επίπεδο αποκηρήττω τη βία διότι μου είναι προφανές ότι η άσκηση της παράγει βία ίδιας ή πολλαπλάσιας ποσότητας με μοναδική εξαίρεση την υπεράσπισης της ανθρώπινης ζωής (και κάθε μορφής ζωής γενικότερα). Όμως είναι εύκολο να θεωρητικολογείς όταν ο ίδιος δεν εμπλέκεσαι συναισθηματικά και ειδικά σε εκρηκτικές καταστάσεις όπως η κακοποίηση οποιασδήποτε μορφής ή στη χειρότερη περίπτωση η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου από εγκληματική ενέργεια τρίτου. Το σοκ σε τέτοιες περιπτώσεις ενδέχεται να είναι τόσο ισχυρό που αρκετοί άνθρωποι μπορούν να αντεπεξέλθουν μόνο (προσωρινά) με ανάλογη άσκηση βίας προς τον τελεστή της πράξης σε μία αντισταθμιστική ψευδολογική. Προσωπικά δεν έχω εμπλακεί ποτέ συναισθηματικά σε τέτοιο βαθμό και αυτός είναι ένας λόγος για να διατηρήσω μερικές επιφυλάξεις για τις αντιδράσεις μου σε ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο καθώς μπορώ να ελπίζω μόνο ότι το επίπεδο της ανατροφής και της κουλτούρας μου θα λειτουργήσουν ως ισχυρά αναχώματα οποιασδήποτε συναισθηματικής πλυμμήρας ικανής να οδηγήσει σε πράξεις βίας.

Μία πρώτη πλευρά εξέτασης του θέματος είναι η ηθική θρησκευτικού υποβάθρου δεδομένου ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων παγκοσμίως είναι θρησκευόμενοι. Με την παραδοχή ότι όλα τα ιερά κείμενα όλων θρησκειών αποτελούν το λόγο του Θεού (όπως αυτός ονομάζεται δογματικά ή όχι σε κάθε θρησκεία) σε κανένα από αυτά δεν υπάρχει προτροπή σε πράξεις βίας προς συνανθρώπους με εξαίρεση μερικά αμφιλεγόμενα μέρη στο Κοράνι για τα οποία όμως καλύτερα είναι να μιλήσουν ειδικοί ή να καταθέσουν τη γνώμη τους μουσουλμάνοι. Ο Βουδισμός είναι περισσότερο φιλοσοφία ζωής παρά θρησκεία και σίγουρα αποκυρρήτει τη βία. Το προφανές ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι πως μπορεί να συμβαδίσει η θανατική ποινή ηθικά ως πράξη με τη θρησκευτική ηθική; Ειδικά στην Ελλάδα όπου θρησκεία και κράτος είναι συνταγματικά δεμένα μπορεί να μου απαντήσει κάποιος πως η χριστιανική διδασκαλία που είναι εμποτισμένη από την εκδήλωση αγάπης προς τον συνάνθρωπο και προτρέπει για την προσφορά και του έτερου μάγουλου προς ράπισμα μπορεί να συνυπάρξει με μία τέτοια ποινή;

Για να ξεπεράσουμε το σκόπελο της θρησκευτικής ηθικής ας κάνουμε την παραδοχή ότι καμία οργανωμένη κοινωνία δεν χρειάζεται να δεσμεύεται από τα θρησκευτικά της πιστεύω και ότι απλά θέλει να εφαρμόσει κανόνες και ποινές ώστε να πορεύεται ομαλά και να αντιμετωπίζει τα προβλήματα της. Επιβάλλει λοιπόν την θανατική ποινή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εγκληματικών ενεργειών μετά από δικαστική διαδικασία με σκοπό η σοβαρότητα της ποινής αυτής να είναι κυρίως αποτρεπτική. Τι δείχνει η πρακτική όμως; (θυμίζω ότι μία από τις προηγμένες χώρες του κόσμου, οι ΗΠΑ την εφαρμόζουν εδώ και πάρα πολλά χρόνια ανά πολιτεία). Σε πρόσφατη έρευνα πανεπιστημίου του Σικάγο το 88% της Αμερικανικής Ένωσης Εγκληματολόγων πιστεύει ότι η αποτρεπτική της αξία αποτελεί ένα μύθο.

Ένα κομβικό σημείο πριν την επιβολή της ποινής είναι φυσικά η δικάσιμος του κατηγορούμενου. Δεν νομίζω να χρειάζεται να υπενθυμίσω ότι η θανατική ποινή είναι μία πράξη μη αναστρέψιμη μετά την τέλεση της. Πως λύνεται το πρόβλημα ανθρώπων που έχουν οδηγηθεί εκεί χωρίς να είναι πραγματικά ένοχοι; Η έκβαση ενός δικαστηρίου δεν εξαρτάται απλά από το έγκλημα: Στο βιβλίο «Dead Wrong», ο συγγραφέας Mchael Mello, δικηγόρος θανατοποινιτών για 14 χρόνια στη Florida, αναφέρει: «Η θανατική ποινή είναι σαν ένα κλήρο, αλλά νοθευμένο κλήρο. Το αποτέλεσμά του επηρεάζονται από ζητήματα πολιτικής, τάξης, φυλής, γεωγραφίας, και το πιο σημαντικό, από την ποιότητα και τις πηγές του δικηγόρου υπεράσπισης στη δίκη». Ταυτόχρονα, το θέμα στις ΗΠΑ περιπλέκεται και από το γεγονός ότι η τελική απονομή χάριτος σε εγκληματίες του ποινικού δικαίου, δίδεται από τον κυβερνήτη της εκάστοτε πολιτείας. Πολλές φορές, λοιπόν, καταγράφεται το φαινόμενο, αντί αυτός να εκφράζει το κοινό περί δικαίου αίσθημα, να επιχειρεί να υπηρετήσει τις επιθυμίες του εκλογικού σώματος.
       
        

Τέλος ας περάσουμε στην καθευατή πράξη (από το ίδιο άρθρο της Καθημερινής): Έξι είναι οι πιο διαδεδομένοι τρόποι εκτέλεσης της θανατικής ποινής από το 2000:
Αποκεφαλισμός σε Σαουδική Αραβία και Ιράκ
Ηλεκτρική καρέκλα στις ΗΠΑ
Κρεμάλα σε Αίγυπτο, Ιράν, Ιαπωνία, Ιορδανία, Πακιστάν και Σιγκαπούρη
Θανατηφόρος ένεση σε Κίνα, Γουατεμάλα, Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη και στις ΗΠΑ
Πυροβολισμός σε Λευκορωσία, Κίνα, Σομαλία, Ταϊβάν, Ουζμπεκιστάν και Βιετνάμ
Λιθοβολισμός σε Αφγανιστάν, Ιράν και Νιγηρία
        
Κάθε φορά που διαβάζω τη παραπάνω λίστα ανακατεύεται το στομάχι μου όπως φυσικά και με τις πράξεις των εγκληματιών. Μήπως η ίδια αυτή φυσική αντίδραση του οργανισμού μου και στις δύο περιπτώσεις μου λέει ότι στην πραγματικότητα δεν κάνουμε τίποτα άλλο από το να εγκληματούμε και εμείς και να βαπτίζουμε το έγκλημα μας "τιμωρία"; Μιας και παραπάνω αναφέρθηκα στη μάζα που επιθυμεί και στην μειοψηφία που κάνει πραγματικότητα τις πράξεις της μάζας αυτής να θυμίσω ότι το ποινικό δίκαιο τιμωρεί και τον ηθικό αυτουργό του εγκλήματος. Δεν θα ήταν σωστό λοιπόν ως ηθικοί αυτουργοί της επιθυμίας επιβολής της θανατικής ποινής να παίρνουμε μέρος στην τέλεση της όχι ως θεατές αλλά ως δήμιοι όλοι; Και αν κάτι σύγχρονοι μέθοδοι όπως η θανατηφόρος ένεση ή ο θάνατος από απόσταση πυροβολώντας ή λιθοβολώντας "κάνουν" τον θάνατο του αλλουνού λιγότερο οδυνηρό γιατί δεν δοκιμάζουμε να μπήξουμε στη σάρκα του μελλοθάνατου ένα κομμάτι από ατσάλι κοφτερό να την διαπεράσει μέχρι να γεμίσουν τα χέρια μας με αίμα και να δούμε πρόσωπο με πρόσωπο τη ζωή να σβήνει αργά μπροστά μας; Μήπως φοβόμαστε να κοιταχτούμε στον καθρέπτη;
    
Πολλοί ίσως αντιτάξουν ως επιχείρημα την αποτυχία της εφαρμογής του σωφρονισμού όπως πάλι δείχνουν οι στατιστικές. Όμως δεν μπορώ να φανταστώ ως τιμωρία τίποτα πιο γήινα τρομακτικό από τη σιωπή και το σκοτάδι της απομόνωσης. Αλλά ας μιλήσουμε μία άλλη φορά για αυτό...

Τετάρτη, 17 Ιουνίου 2009

Στα Χακί (Η Πρώτη Μέρα)

Στον στρατό παρουσιάστηκα τον Μάιο του 2000. Θα υπηρετούσα στο πυροβολικό του οποίο το μοναδικό κέντρο εκπαίδευσης είναι στη Θήβα (μία ώρα από την Αθήνα με αυτοκίνητο). Είχα σταματήσει από την εργασία μου ένα μήνα νωρίτερα και το διασκέδαζα τρομερά. Συνεχείς έξοδοι και ποτά. Το προχωρημένο της ηλικίας μου (28) έκανε πιο δραματική την προοπτική της θητείας καθώς οι 18 μήνες που θα διαρκούσε σε μία τόσο παραγωγική ηλικία έμοιαζαν με αιωνιότητα. Ζούσα την κάθε μέρα λες και ήταν τελευταία και γενικά από την χρονιά πριν τον στρατό έχω τις καλύτερες αναμνήσεις για τον ίδιο λόγο. Είχα αποφασίσει ότι αφού το είχα τραβήξει όσο δεν πάει άλλο, έπρεπε να τελειώσω και με αυτή την υποχρέωση. 


Εκείνο το πρωϊνό της Τετάρτης προς το τέλος του Μάη ξύπνησα με καλή διάθεση και στο σπίτι είχαν έρθει οι δύο κολλητοί που θα με συνόδευαν μέχρι την πύλη του στρατοπέδου. Πλακώσαμε τα εδέσματα της μαμάς, κάναμε χωρατά, αποχαιρέτησα τις γονιδιακές μονάδες (η μαμά πάντα βουρκωμένη) και ξεκινήσαμε. Είχε πολύ ζέστη και μάλιστα τις επόμενες ημέρες ταλαιπωρήθηκα πολύ από τον καύσωνα. Η πρώτη έντονη ανάμνηση είναι η αλλαγή διάθεσης έξω από την πύλη καθώς δεξιά της υπήρχε το κλασσικό παρωχημένο αναψυκτήριο-οβελιστήριο με τοποθετημένα εξωτερικά μεγάφωνα που έπαιζαν λαϊκά του θανατά. Το μπουζούκι και η κλάψα του τροβαδούρου επέφεραν το πρώτο δυνατό πλήγμα στην ψυχολογία μου. Είπα στον εαυτό μου "τέλειωσαν τα ψέμματα", αποχαιρέτησα τους κολλητούς και πέρασα την πύλη...


Αριστερά της πύλης, στο χώρο των στρατονόμων πέρναγες από έλεγχο για να μην περάσεις μέσα πράγματα που απαγορεύονταν όπως πχ. ναρκωτικά. Εγώ τα ναρκωτικά τα είχα κόψει :-Ρ αλλά κάπου είχα κρύψει ένα κινητό-παντόφλα το οποίο επίσης δεν ήταν επιτρεπτό και το βρήκαν. Δεύτερο γκολ στην εστία μου. Αργότερα βέβαια συνειδητοποίησα ότι δεν το είχα και τόσο ανάγκη και μία χαρά επικοινωνούσα με το επίγειο δίκτυο του πΟΤΕ. Αφού μαζευτήκαμε αρκετοί ανηφορίσαμε προς την κεντρική πλατεία του στρατοπέδου υπό τις οδηγίες κάποιου "οργανικού". Το κέντρο εκπαίδευσης είναι πολύ μεγάλο με δάσος τριγύρω αλλά και πολύ παλιό. Μερικοί θάλαμοι ήταν καινούργιοι αλλά ήταν πολύ λίγοι σε σχέση με τους υπόλοιπους. Οι περισσότεροι θα κοιμόμασταν σε κρεβάτια στα οποία μπορεί να είχαν κοιμηθεί και οι πατεράδες μας.

Σε ένα κλειστό χώρο (μπορεί να ήταν ένα από τα ΚΨΜ) είχαν τοποθετηθεί τραπέζια περιμετρικά όπου υπήρχαν σταθμοί συνεντεύξεων για τους παρουσιαζόμενους από άλλους ήδη στρατευμένους. Σε έναν από τους σταθμούς αυτούς θυμάμαι πολύ έντονα δύο 18χρονους φαντάρους που όταν έφτασε η σειρά μου με κοίταξαν με λύπη και αμηχανία. Τους έριχνα 10 χρόνια και φαινόταν έντονα λόγω της σημαντικής απουσίας τριχών στην κεφαλή μου. Με ρώτησαν  γεμάτοι ελπίδα αν η θητεία μου θα ήταν εξάμηνη καθώς θεώρησαν ότι θα είχα κάποιο σοβαρό λόγο να να υπηρετήσω μειωμένη θητεία (θα μπορούσα πχ. να είμαι παντρεμένος ή κάτι άλλο πολύ βαρύ για τα νιάτα τους). Όταν απάντησα εμφατικά ότι θα υπηρετούσα 18 μήνες τους είδα να ξεροκαταπίνουν μη μπορώντας να πιστέψουν ότι θα άντεχα τέτοιο φορτίο. Για λίγο έμοιαζαν να βλέπουν κάποιον γενναίο που βάδιζε προς τον βέβαιο θάνατο εν γνώσει του. Ο ένας από τους δύο ως κίνηση ελάχιστης συμπαράστασης μου προσέφερε ένα συσκευασμένο γλυκό που μοιραζόταν ως ενδεκατιανό. Ακόμα γελάω με τα πιτσιρίκια (του τότε). Σε ένα σταθμό παρακάτω όπου δήλωνα τις σπουδές μου κάποιος μυημένος που σφύριξε ότι αφού είχα σπουδάσει φυσική και θα έπαιρνα την ειδικότητα του ΤΕΒ-ΠΑΡ (ΤΕχνικός Βοηθός - ΠΑΡατηρητής) που σήμαινε περισσότερο νοητικές και λιγότερο σωματικές εργασίες σε σχέση με τα πυροβόλα.

Λίγο αργότερα ήταν η ώρα του ιματισμού: άρβυλα, φόρμες εργασίας και λοιπός εξοπλισμός. Ο χώρος του ιματισμού ήταν δαιδαλώδης και χαμηλοτάβανος. Έτρεχες σαν τρωκτικό σε λαγούμι φορτωμένος με όλο και περισσότερα πράγματα ενώ συνέχεια οι παλιότεροι φαντάροι σε τράκαραν για τσιγάρο μετά την εισαγωγή "αποπούσαι φίλε;" ενώ μερικοί έκαναν εξάσκηση προφοράς στους χαρακτηρισμούς "νέωπες", "αρούρια" και το κλασσικό "θα πήξετε ψαρούκλες". Κάποια στιγμή μας μίλησε ο λοχαγός μας ο οποίος ανέβηκε σε μία καρέκλα για να δείχνει πιο επιβλητικός. Μία απορία που σχημάτισα αργότερα στη θητεία μου ήταν γιατί η πλειοψηφία όσων είχαν αυτό το βαθμό ήταν εντελώς γραφικοί: καρικατούρες, φιγούρες για κόμικ. Μία εξήγηση ίσως να ήταν ότι μόλις έπαιρναν το τρίτο αστέρι και άλλαζαν στάτους την ψώνιζαν καθώς το ιεραρχικό σύστημα του στρατού επηρεάζει πολύ το "εγώ" των πολλών κομπλεξικών που διαθέτει.

Σιγά σιγά ήρθε το βράδυ και από πολλούς υπήρχε η προσμονή ότι θα δινόταν κάποια μορφή ελευθέρας να παρακολουθήσουμε τον τελικό του Τσάμπιονς-Λιγκ στο ΚΨΜ αλλά μία τέτοια κίνηση θα χάλαγε την πρώτη εντύπωση της νόρμας που έπρεπε να επιβληθεί. Έκαναν την εμφάνιση τους ένα-δυο λαθραία ραδιοφωνάκια και η εξέλιξη του αγώνα πήγαινε ψιθυριστά από αυτί σε αυτί. Στην βραδυνή αναφορά φώναζαν δυνατά τα ονόματα μας, απαντούσες και εσύ με ένα βροντερό ΠΑΡΩΝ και έτρεχες στο κρεβάτι σου. Ευτυχώς είχαν φροντίσει η τοποθέτηση στους θαλάμους να έχει γίνει με κάποια ορθολογιστικά κριτήρια (καταγωγή, ηλικία, μόρφωση) καθώς θυμάμαι ότι στον πρώτο από τους τέσσερις θαλάμους ήταν μαζεμένοι όλοι οι Κρητικοί και στον τέταρτο όπου ήμουν εγώ δίπλα είχα ένα συμφοιτητή από τη σχολή, από πάνω έναν μαθηματικό και έναν πολ. μηχανικό όλοι κοντινής ηλικίας στην δική μου με τους οποίους έχω κρατήσει επαφή παρότι μείναμε μαζί μόνο για τρεις εβδομάδες.

Σκέφτηκα ότι όσο πιο γρήγορα άφηνα την κούραση να με καταβάλλει και τον ύπνο να με αιχμαλωτίσει τόσο πιο ανώδυνα θα πέρναγε η νύχτα γιατί αυτή είναι η πιο δύσκολη. Και έτσι έγινε παρότι έμεινα ξάγρυπνος για κανά μισάωρο μετά το σιωπητήριο καθώς μερικοί δεν άντεξαν και έβαλαν τα κλάματα...

(To Be Continued)

Τετάρτη, 3 Ιουνίου 2009

Κυριακή πρωί

Είναι πάγια θέση μου να μην προτείνω ή να προτρέπω προς πολιτικούς σχηματισμούς. Εν μέρει το θεωρώ ανήθικο ίσως και επικίνδυνο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχω προσωπική επιλογή. Είναι ευθύνη καθενός να διαμορφώσει άποψη σταθμίζοντας πεπραγμένα και προγράμματα και να οδηγηθεί στην κάλπη. Μπορώ μόνο να επιχειρηματολογήσω ισχυρά για τη μη επιλογή μίας παράταξης με βάση το πρόσφατο παρελθόν και το παρόν της.
           
Στην ευρω-εκλογική αναμέτρηση της 7ης Ιουνίου όμως εδώ και μερικούς μήνες το διακύβευμα έχει μεταφερθεί (εν μέρει εσκεμμένα) από την επιλογή στη μη συμμετοχή. Κατανοώ την κούραση και την απογοήτευση που έχει συσσωρευτεί από τις συνεχείς αποτυχημένες πολιτικές πράξεις και τις συνέπειες τους αλλά δεν δικαιολογώ επ' ουδενεί την γενικευμένη συλλογιστική του ΟΛΟΙ ΙΔΙΟΙ ΕΙΝΑΙ για τον απλό λόγο ότι όλοι αυτοί οι ίδιοι έχουν επιλεχθεί από εμάς μέσα από εμάς. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε και εμείς ίδιοι γεγονός που αν ισχύει μπορεί να ισχύει μόνο μερικώς (σίγουρα εγώ δεν είμαι πάντως :) ) οπότε και αντίστροφα δεν μπορεί να ισχύει καθολικά.
             
Επίσης φοβάμαι ότι πολλοί συμπολίτες μου δεν έχουν αντιληφθεί την σταδιακή και ολοένα και πιο σημαντική μετατόπιση του κέντρου λήψεως των σημαντικών αποφάσεων από τα εθνικά κοινοβούλια στο ευρω-κοινοβούλιο. Για αυτό το λόγο και μόνο η επιλογή των ευρω-βουλευτών έχει την ίδια τουλάχιστον βαρύτητα με την αντίστοιχη των εθνικών εκλογών.
           
Πολλοί επίσης που αρέσκονται στις συνωμοσιολογίες που συνήθως έχουν στον πυρήνα τους κρυφά κέντρα λήψεως των αποφάσεων απαρτιζόμενα από κοκτέιλ εβραίων και μασόνων και για τα οποία φυσικά είναι πολύ εύκολο να ρίχνουμε τις ευθύνες για όσα μας ταλανίζουν, σπέρνουν έμμεσα την ματαιότητα της επιλογής. Δεχόμενος για χάρη της επιχειρηματολογίας τις θέσεις τους, δεν σας αρέσει σε ένα στημένο παιχνίδι (της απάθειας άρα και της αποχής)
           
             
               
Αν σωστά έχει ειπωθεί ότι όποιος δεν γνωρίζει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει τότε να το επεκτείνω λέγοντας ότι και
                
ΟΠΟΙΟΣ ΑΨΗΦΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΜΕΝΟΣ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΖΗΣΕΙ.