Translate

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Δευτέρα, 1 Φεβρουαρίου 2010

Χάος (στο Πνεύμα)

Δεν χρειάζεται ενδελεχής ανάγνωση των γραφόμενων μου για να καταλάβει κανείς ότι είμαι θερμός υπέρμαχος της τεχνολογίας (όχι όμως και της αλόγιστης χρήσης της) και συγχίζομαι συχνά από την υποκριτική στάση πολλών της επιλεκτικής της απόρριψης η οποία στερείται θεωρητικού υποβάθρου και πρακτικής. 

Έχω δει αρκετούς αρνητές της, να την αρνούνται με το κινητό στο χέρι (!) - υπάρχει άραγε μεγαλύτερο hi-tech gadget ευρείας χρήσης στην εποχή μας; - ή να μπαίνουν στο τελευταίας γενιάς αυτοκίνητο τους - έχουν άραγε ιδέα πόσα ηλεκτρονικά μέρη έχει ένα σύγχρονο αυτοκίνητο; Και αν ακόμα αφαιρέσουμε όλη αυτή την υψηλή τεχνολογία που χαρακτηρίζεται από τον υψηλό βαθμό συμπύκνωσης στην υλοποίησης της και απομείνουν μόνο τα μηχανικά μέρη αυτά δεν αποτελούν τεχνολογία; Όταν γυρίζουν στη βολή του σπιτιού τους, δεν ανοίγουν το φως μέσω ενός ηλεκτρικού διακόπτη; Όταν χρησιμοποιούν το μπάνιο τους, δεν χρησιμοποιούν ένα σύνθετο σύστημα για να ρέει το νερό ασχέτως με το πόσο ψηλά βρίσκονται; Δεν είναι όλα αυτά τεχνολογία; Και αν ακόμα αρνηθούν και αυτά και θελήσουν να ζήσουν σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές των προϊστορικών ανθρώπων τι θα χρησιμοποιήσουν για να ανταπεξέλθουν στις καιρικές συνθήκες και στον κίνδυνο των σαρκοβόρων; Η φωτιά, ο τροχός, το δόρυ δεν είναι πρώϊμες εκφάνσεις της τεχνολογίας; Είναι τόσο δύσκολο να αντιληφθούμε ότι επιβιώνουμε χάρη στην τεχνολογία;

Βέβαια συνηθίσαμε να αποκαλούμε τεχνολογία όλα αυτά τα θαυμαστά που δημιουργήσαμε τα τελευταία εκατό χρόνια λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της επιστήμης. Και αν η τεχνολογία είναι παιδί της επιστήμης, η επιστήμη δεν γεννήθηκε πριν εκατό χρόνια αλλά πολύ παλιότερα με την θεμελίωση της λογικής από τον Αριστοτέλη. Μπορεί οι αρχαίοι Έλληνες να μην μεγαλούργησαν τεχνολογικά όσο έκαναν σε άλλους τομείς (τέχνες, φιλοσοφία) αλλά οι συνθήκες ήταν διαφορετικές. Ίσως αν το έργο του Αρχιμήδη σωζώταν στην ολότητα του (όπως φαίνεται πχ. από την παλίμψηστο) από τη στιγμή της δημιουργίας του, να βρισκόμασταν τώρα αιώνες μπροστά καθώς διαφαίνεται ότι είχε λύσει προβλήματα που μόνο πολλούς αιώνες αργότερα θα λύνονταν με τον ολοκληρωτικό λογισμό και την έλευση του Isaac Newton (Νεύτωνα). 


Και αν τέλος παιδί της τεχνολογίας μπορεί να λογισθεί η "τρισκατάρατη" παγκοσμιοποίηση όπως σωστά επισημαίνει ο Ν. Δήμου χωρίς αυτήν δεν θα είχαμε πάρει πρέφα ακόμα την τραγωδία στην Αϊτή και ούτε θα μπορούσαμε να συνεισφέρουμε εγκαίρως (όπως βέβαια και σε αντίστοιχες άλλες τραγικές περιπτώσεις).

Το πρόβλημα της εποχής μας (ένα από αυτά) δεν είναι η τεχνολογία και η χρήση της, αλλά η κατανόηση της που οδηγεί στην αποδοχή της και ο ρυθμός αφομοίωσης της. Και για να κατανοήσουμε την τεχνολογία απαιτείται επαφή με την επιστήμη και τις αρχές της. Δεν εννοώ ότι όλοι πρέπει να κατανοούμε τανυστικό λογισμό ή θεωρίες χορδών αλλά απλές βασικές αρχές, ειδωμένες με απλά παραδείγματα ώστε να αποτυπώνονται στη μνήμη μας ως ουσία και όχι ως φωτοτυπία. Γι' αυτό είναι υπεύθυνο το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο στη χώρα μας νοσεί τραγικά καθώς είναι δέσμιο απαρχαιωμένων παιδαγωγικών αντιλήψεων και δογματικών θεσμών (θρησκεία). Έτσι παρατηρούνται τραγελαφικές συμπεριφορές των ανθρώπων που έχουν μείνει πίσω σε γνώσεις και επαφή με τα δρώμενα όταν χειρίζονται νέες τεχνολογίες. Συνήθως αυτό συμβαίνει σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Για παράδειγμα σας θυμίζω ότι όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα κινητά τηλέφωνα, "το να βάλεις κάρτα" σε ένα από αυτά, σήμαινε για τους ηλικωμένους το κυριολεκτικό αντίστοιχο: την εισαγωγή δηλαδή μίας φυσικής κάρτας μέσα στην συσκευή!

Από την άλλη ακόμα και αν μας παρεχόταν όλο αυτό το υπόβαθρο στο οποίο αναφέρομαι με τον σωστό τρόπο, ο ραγδαίος ρυθμός παρουσίασης νέων επιτευγμάτων και εφαρμογών με τη μορφή καταναλωτικών προϊόντων μας θέτει μπροστά στην αναγκαιότητα πλέον της επιλογής: το ερώτημα δεν είναι αν κάτι υπάρχει, υπάρχει σε πολλές μορφές και πρέπει να επιλέξουμε, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει η πληροφορία, αλλά πως θα αναζητηθεί (πως θα διατυπώσουμε την ερώτηση και σε ποια μηχανή αναζήτησης). Και οι επιλογές αυτές δεν είναι οριστικές αλλά ανανεώνονται σχεδόν καθημερινά και αυξάνονται ταχύτατα. Η βιολογική μας εξέλιξη και η αντίστοιχη μας ψυχολογική δεν ευνοεί τις ταχείες αλλαγές που επιφέρουν ανασφάλεια και άγχος επιτεινόμενα από την άγνοια κατανόησης του τεχνολογικού προϊόντος.

Ένα πρόσθετο πρόβλημα προέκυψε με την νεκρανάσταση του Θεού. Εξηγούμαι: ως γνωστό ο μεγάλος φιλόσοφος Φ. Νίτσε σε μία από τις διάσημες φράσεις του ανήγγειλε τον θάνατο του Θεού (κατανοώντας τον ως επινόηση του ανώριμου επιστημονικά πνεύματος και που η πρόοδος της επιστήμης θανατώνει). Όμως η επιστήμη και η τεχνολογία δεν έδωσαν απαντήσεις στις φιλοσοφικές και μεταφυσικές αναζητήσεις πολλών ανθρώπων και είναι και αμφίβολο αν θα πρέπει να είναι αυτός ένας από τους στόχους τους. Έτσι ο Θεός αναστήθηκε στην κοινωνική του διάσταση και ανθρώπινη αντίληψη επί της γης (θρησκείες) για να πληρώσει το κενό που δημιουργεί η απουσία απαντήσεων από την επιστήμη (και ακόμα χειρότερα επιβίωσε ένα αποτυχημένο σύστημα πρόβλεψης των βραχυπρόθεσμων μελλούμενων μας: η αστρολογία).


Η επιστροφή του Θεού οδήγησε σε έναν πόλεμο που μαίνεται με ένταση τελευταία μεταξύ πιστών και άθεων και που αποτελεί μεγάλη σπατάλη φαιάς ουσίας. Στο μνημειώδες έργο του Immanuel Kant, "Κριτική του Καθαρού Λόγου" (1781) ιδέες όπως αυτή του Θεού, αποδεικνύεται ότι είναι εκτός οποιασδήποτε λογικής προσέγγισης, δηλαδή πολύ απλά είναι θέμα ΠΙΣΤΗΣ. Η πιστεύεις στον Θεό ή δεν πιστεύεις. Οποιοδήποτε επιχείρημα απόδειξης της ύπαρξης του ή μη είναι αίολο. Βέβαια ο υπέρμαχος των άθεων Richard Dawkins, έχει δίκιο όταν λέει ότι το βάρος της απόδειξης πέφτει σε αυτόν που ισχυρίζεται την ύπαρξη. Δεν ζητάει κάποιος από κάποιον άλλο να του αποδείξει ότι δεν υπάρχει ένας ροζ ελέφαντας.

Στο επόμενο μέρος θα σας αραδιάσω ένα κατεβατό περί Χάους στη φύση για να το γυρίσω στην επιστήμη. Ξέρω ότι δεν κρατιέστε από την αγωνία σας αλλά το καλό το πράγμα αργεί...