Άλλο να γνωρίζεις και άλλο να νομίζεις ότι γνωρίζεις.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι αυτοί που νομίζουν ότι γνωρίζουν δεν το γνωρίζουν ότι νομίζουν.
Είναι βέβαιοι ότι γνωρίζουν.
Το χειρότερο είναι ότι η βεβαιότητα τους δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από ότι η αβεβαιότητα αυτών που γνωρίζουν.
Εγώ πάντως είμαι φαν της αβεβαιότητας...

Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2011

What's Up Doc?

Διήγηση γνωστού ενός πραγματικού περιστατικού:
Η μαμά του είχε ισχυρούς πόνους στο πόδι οπότε επισκέφτηκε μαζί με τον γιο δημόσιο νοσοκομείο. Ο ειδικευόμενος ιατρός εξετάζοντας την απαραίτητη ακτινογραφία, προτείνει Α φαρμακευτική αγωγή και ξεκούραση. Κατόπιν παραινέσεως του γιου, έρχεται και ο διευθυντής της κλινικής (ορθοπεδικής προφανώς) ο οποίος συμφωνεί με τη γνώμη του ειδικευόμενου. Μετά από αρκετές μέρες, οι πόνοι επιμένουν παρά την αγωγή. Ακολουθεί επίσκεψη στο ιδιωτικό ιατρείο μεγάλου ονόματος του χώρου. Ο γιατρός-"όνομα" με έκπληξη κοιτάζει την ακτινογραφία και αναφωνεί: "Μα καλά, δεν είδαν το κάταγμα;" (!!)

Προσωπική εμπειρία:
Πρώην φίλος, ειδικευόμενος ιατρός με πολύ υψηλό γνωστικό επίπεδο στο αντικείμενο της ειδίκευσης του. Γενικώς τα τελευταία χρόνια η σχέση μας είναι επιφανειακή καθώς παρατηρώ σταδιακά ότι βρισκόμαστε σε πλήρη αντιδιαστολή σε αντίληψη και πρακτικές σε παρά πολλούς τομείς της προσωπικής (και όχι μόνο) ζωής αλλά και ότι η συμπεριφορά του παρουσιάζει κάποια ανησυχητικά μοτίβα. Κάποια στιγμή μαθαίνω (ως συνήθως από τρίτο άτομο) ότι επισκέπτεται μία ψυχολόγο. Μέχρι εδώ τίποτε το μεμπτό, καθώς είναι απολύτως σεβαστό να αναγνωρίσεις ή να διερωτηθείς για το αν έχεις κάποιο πρόβλημα και να απευθυνθείς σε έναν επαγγελματία του χώρου. Άλλωστε και ο ίδιος βρίσκεται καθημερινά στην άλλη άκρη της ίδιας διαδικασίας... Μαθαίνω επίσης όμως ότι η "ψυχολόγος" είναι και αστρολόγος (!) και ότι ο πρώην φίλος της δίνει σε μία λίστα τις ημερομηνίες γέννησης γνωστών και φίλων για να αποφανθεί η ψυχαστρολόγος με την βοήθεια προγράμματος στον η/υ (τρομάρα σας) για το ποιοι πρέπει να μείνουν στη ζωή του (!!!)...

Τα δύο παραπάνω περιστατικά δείχνουν από τη μία ότι υπάρχει εγκληματική σχεδόν άγνοια του γνωστικού αντικειμένου πολλών από τους εργαζόμενους στο ΕΣΥ (και αυτό το έχω επιβεβαιώσει και από off-the-record συζητήσεις με γιατρούς και παθόντες) και από την άλλη ακόμα και να υπάρχει το ζητούμενο γνωστικό επίπεδο, αυτό δεν είναι αρκετό για να ξεφύγεις πνευματικά από τα δεσμά που ταλανίζουν ανθρώπους που δεν έχουν μπει καν σε εκπαιδευτικές διαδικασίες παρόμοιες με ενός γιατρού..

Και προχωρώ σχεδόν στον πυρήνα του προβλήματος... 
Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Σίγουρα αυτό ξενίζει πολλούς ειδικά όταν αναλογίζονται ότι στο παρελθόν έχουν απευθυνθεί σε "μη-επιστήμονες" ή μπορεί να χρειαστεί να το κάνουν. Αλλά τι ορίζεται ως επιστήμη (και που ο ορισμός μας οδηγεί στο παραπάνω συμπέρασμα); Σύμφωνα με τον σκληρό ορισμό (για τις θετικές επιστήμες) είναι ένα σύνολο νόμων (αξιωμάτων) που με τη χρήση μιας γλώσσας (μαθηματικά) περιγράφουν με προκαθορισμένη ακρίβεια το εξεταζόμενο σύστημα και προβλέπουν τη μελλοντική συμπεριφορά του. Για παράδειγμα με γνωστές αρχικές συνθήκες πχ. τη μάζα, τη θέση και τη ταχύτητα ενός σώματος σε ένα βαρυτικό πεδίο (πλανήτης) μπορούμε να ξέρουμε οποιαδήποτε μελλοντική στιγμή τη θέση και την ταχύτητα του με μεγάλη ακρίβεια. Ακόμα και σε χαοτικές συμπεριφορές υπάρχουν νόμοι που δείχνουν την εξέλιξη του συστήματος. Τέλος το μεγάλο όπλο της επιστήμης είναι η πειραματική επιβεβαίωση: oι υπολογισμοί στο χαρτί (τώρα στον η/υ) θα πρέπει να συμφωνούν με τα πειραματικά δεδομένα εντός καθορισμένων αποκλίσεων για την αποδοχή της οποιασδήποτε θεωρίας, αλλιώς επέκταση της παλιάς θεωρίας ώστε να εξηγεί τα νέα δεδομένα ή φαινόμενα ή πέταμα της θεωρίας στον κάλαθο των αχρήστων.

Με βάση τα παραπάνω η ιατρική δεν είναι επιστήμη γιατί δεν υπάρχει ένα σύνολο νόμων που να περιγράφει καθολικά την πλήρη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού και τις αιτίες των νόσων, αλλά ακόμα και σε τομείς που υπάρχει γνώση δεν είναι επαρκής για την ακριβή πρόβλεψη της εξέλιξης του συστήματος (εδώ ο άνθρωπος). Με άλλα λόγια δηλαδή με τις ίδιες αρχικές συνθήκες (δύο άνθρωποι ακόμα και κλωνοποιημένοι με την ίδια νόσο και με την ίδια θεραπεία) είναι πολύ πιθανό να μην έχουμε την ίδια εξέλιξη λόγω παραγόντων που έχουν σχέση με τον άνθρωπο ειδωμένο πέρα από ένα σύνολο χημικών διαδικασιών. Προς το παρόν η ιατρική είναι ένα οργανωμένο σύνολο γνώσεων που χρησιμοποιείται με καλά αποτελέσματα χάρη στην επιστήμη (στατιστική) και στην κόρη της την τεχνολογία (τόσο στο επίπεδο της διάγνωσης όσο και στο επίπεδο της επέμβασης). Δυστυχώς όμως όσο μικρές και αν γίνουν οι στατιστικές αποκλίσεις σε μία μελέτη ενός συνόλου ανθρώπων για το πως ανταποκρίνονται σε μία θεραπεία, αυτές μπορεί να αντιστοιχούν σε ανθρώπινες ζωές και κανένας δεν θέλει να βρίσκεται στην ατυχία της στατιστικής απόκλισης...

Εάν τα δικά μου επιχειρήματα δεν είναι αρκετά κοπιάρω από έναν ιστότοπο ομοιοπαθητικής (την απορρίπτω) με ένα ενδιαφέρον άρθρο φιλοσοφικού χαρακτήρα: Εν πάση περιπτώσει, το θέμα του ακριβούς επιστημολογικού καθεστώτος της ιατρικής επανέρχεται κατά καιρούς, και στις ημέρες μας δύο άρθρα που εμφανίστηκαν συμπτωματικά την ίδια χρονιά (1981) στο περιοδικό The Journal of Medicine and Philosophy ξαναθέτουν με προκλητικό τρόπο το ζήτημα. Είναι του Ronald Manson, «Why Medicine Cannot Be a Science» [«Γιατί η ιατρική δεν μπορεί να είναι επιστήμη»] και του George Engel, «The Clinical Application of the Biopsychosocial Model» [«Η κλινική εφαρμογή του βιοψυχοκοινωνιολογικού μοντέλου»]. Το πιο ριζοσπαστικό από τα δύο, το κείμενο του Manson, προτάσσει δύο αλληλοσυνδεόμενα επιχειρήματα. 1) Το αίτημα της επιστήμης είναι αυστηρώς γνωσιολογικό, δηλαδή, μια επιστήμη αποσκοπεί στη συστηματική και ελεγχόμενη γνώση ενός καθορισμένου πεδίου. Το αίτημα της ιατρικής όμως δεν είναι γνωσιολογικό·είναι ένας πρακτικός σκοπός, να θεραπεύσει, και μόνο χάριν αυτού αξιοποιεί τις διαθέσιμες κάθε φορά γνώσεις. Άρα, η ιατρική δεν είναι καθόλου επιστήμη, αλλά μάλλον ένα ιδιάζον εγχείρημα. 2) Μία επιστήμη ορίζεται από το αντικείμενό της, πράγμα που σημαίνει ότι, για να είναι επιστήμη, θεσπίζει καταστατικά ένα ευκρινές και σαφώς οριοθετημένο αντικείμενο. Ο στόχος του ενδιαφέροντος της ιατρικής όμως, ο πάσχων άνθρωπος, δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται αντιληπτός ως «αντικείμενο»: είναι υποκείμενο όσο και ο ίδιος ο γιατρός, άρα η σχέση τους είναι σχέση διυποκειμενικότητας. Το δεύτερο κείμενο, του Engel, συνεισφέρει ένα μάλλον συμπληρωματικό επιχείρημα. Εστιάζει στο πρόβλημα που αντιπροσωπεύουν η υπερεξειδίκευση της σύγχρονης κλινικής ιατρικής και ο επιστημονικός αναγωγισμός (το «δεν είναι τίποτε άλλο παρά»: δηλαδή, σε τελευταία ανάλυση, «ένα τσουβάλι χημικών διαδικασιών») που, κατά τη γνώμη του, αμβλύνουν την ευαισθησία του γιατρού απέναντι στους πραγματικούς κοινωνικούς παράγοντες, τις συγκινησιακές διαπροσωπικές αντιδράσεις και τα ψυχοκοινωνικά άγχη.

Δυστυχώς η απλή συσσώρευση γνώσης και όχι η γενικότερη μόρφωση (που είναι και η μεγάλη πληγή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος) είναι ο προθάλαμος για μια κατάσταση ημιμάθειας που οδηγεί σε μία διαστρεβλωμένη αντίληψη της πραγματικότητας και κατ' επέκτασης της θέσης σου στο σύστημα και σε καθιστά ανίκανο ή και επικίνδυνο όταν χρειάζεται να διαχειριστείς καταστάσεις όπως όταν κάποιος εναποθέτει τη ζωή του στα χέρια σου. Πρόκειται για μία τιμή που σου κάνει ο πάσχων και  όχι το ανάποδο. Σε συνδυασμό με την εγωϊστική παθογένεια του Έλληνα πολλές φορές δημιουργείται η εικόνα ενός μίνι-θεού που δεν εργάζεται ως λειτουργός αλλά το λειτούργημα εργάζεται για αυτόν.

Γιατί αναφέρομαι στο θέμα των ιατρών και της ιατρικής; Όχι πάντως από μνησικακία από τις δικές μου εμπειρίες. Γράφω γιατί όπως σχεδόν τα πάντα σε αυτή τη χώρα και ο τομέας υγείας νοσεί σημαντικά και οι λύσεις που προσπαθούν να δοθούν είναι συμπτωματικές. Σχεδόν πουθενά δεν γίνεται λόγος για τον λειτουργό του τομέα. Όσο και να βελτιώσεις τις υποδομές, να εξορθολογίσεις τις δαπάνες, δεν δίνεις λύση στον τομέα χωρίς έναν άξιο λειτουργό και ο άξιος λειτουργός πρέπει τουλάχιστον:
  • να έχει υψηλό μορφωτικό και όχι απλά γνωσιακό επίπεδο και η γενική μόρφωση είναι θέμα συνολικής παιδείας ενός κράτους. Σε ότι αφορά την ειδίκευση του θα πρέπει να παρέχεται (από το κράτος) συνεχή εκπαίδευση και πρακτική εφαρμογή επάνω στις νέες εξελίξεις.
  • να είναι γνώστης της ανθρώπινης ψυχολογίας όχι για να την εκμεταλλεύεται προς ιδίο όφελος αλλά προς όφελος του πάσχοντος.
  • να εργάζεται σε ένα περιβάλλον με όλες τις απαραίτητες υποδομές για τη διεκπεραίωση της εργασίας του και σε ανθρώπινα ωράρια ώστε να μην καταντά το ανάλογο του σκοπάνθρωπου της στρατιωτικής θητείας μέσω ανηλεών εφημεριών λόγω έλλειψης προσωπικού.
  • να αμοίβεται ακριβοδίκαια και όχι με έναν μισθό της πλάκας όπως έχουν καταντήσει τον μισθό του ειδικευόμενου γιατρού και που αποτελεί προσβολή για κάποιον που έχει ήδη φάει δέκα χρόνια σε σχολή και αγροτικό και των ωθεί αυτόματα στην απαξίωση του συστήματος, στην υποβάθμιση των υπηρεσιών του και στο μαύρο χρήμα. Δεν γίνεται να παίρνει γιατρός πρώτο μισθό 800 ευρώ όταν ένας φραπέ(ς) (καφές+νερό+ζάχαρη+ανακάτεμα μερικών δευτερολέπτων) κοστίζει €3,50 και ένα ανδρικό κούρεμα (ψαλίδι/ξυριστική και κοπή τριχών εντός πέντε λεπτών) κοστίζει €12 (χωρίς να υποτιμώ κανένα επάγγελμα).

ΥΓ. Έχουν υπάρξει και θα υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις στην σημερινή νοσηρή κατάσταση...

0 πειραματίστηκαν:

Δημοσίευση σχολίου

Πειραματίσου: