Translate

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

A Mad Deus

Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος δεν είναι πια στη ζωή.


Ομολογώ πως δεν μου άρεσε το έργο του και φυσικά δεν ένιωσα την απώλεια που νιώθεις όταν "φεύγει" κάποιος που σου έχει χαρίσει εσένα προσωπικά με την τέχνη του. Το κατά πόσο η απώλεια είναι εθνική αυτό καθορίζεται από την εκτίμηση του συνόλου εντός και εκτός συνόρων και σίγουρα αυτή είναι σημαντική. Εδώ απλά παραθέτω τις σκέψεις μου. Ο κινηματογράφος του Αγγελόπουλου είχε τις αρετές του (εικαστικές)  αλλά ως θεατής εκτιμώ τον κινηματογράφο που έχει μία σχέση "ένα" (έργο) "προς πολλούς" (θεατές) και νομίζω ότι είναι μεγάλο προσόν μιας καλλιτεχνικής δημιουργίας να μην δημιουργεί στεγανά ως προς τους αποδέκτες της. Ποια στεγανά μπορεί να είναι αυτά; Ένα καλό παράδειγμα είναι το τοπικό πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο του δημιουργού. Μπορεί να κάνει το έργο εντελώς μη προσιτό για κάποιον που όχι απλά δεν το μοιράζεται ως βίωμα αλλά δεν διαθέτει και το υπόβαθρο να αντιληφθεί εικονικά το πλαίσιο αυτό. Φανταστείτε για παράδειγμα πόσο δύσκολο είναι να μπει στο σύμπαν (Νέα Υόρκη, τζαζ, ρετροφιλία) του αγαπητού μας Γούντι Άλεν μία νέα κοπέλα από τη Νιγηρία (για αυτήν η Αμερική είναι η Beyonce). Ένα άλλο παράδειγμα είναι η αυτοαναφορικότητα: μία ταινία π.χ. με κεντρικό θέμα μία άλλη ταινία (Fan Boys), ακόμα και αν είναι πολύ καλύτερη από τη σχεδόν κακή του παραδείγματος, θα υποφέρει διαχρονικά γιατί απευθύνεται σε συγκεκριμένο κοινό. Φυσικά υπάρχει πάντα η επιλογή της διασκέδασης εκεί όμως βρίσκεται η διαφορά της από την ψυχαγωγία: η πρώτη είναι εφήμερη, παροδική και η δεύτερη έχει στόχο την ανύψωση του πνεύματος. Αν οι επιλογές μας είχαν όλες σκοπό την διασκέδαση δεν θα είχε χρησιμοποιηθεί τόση φαιά ουσία για την αξία των έργων τέχνης και την καθιέρωση των δημιουργών τους.

Για να ξεκαθαρίσω και τι στυλ κινηματογράφου προτιμώ, θεωρώ κορυφαίο δημιουργό τον Άλφρεντ Χίτσκοκ. Τους λόγους τους αναλύει πολύ ωραία ο αποθανών Μπάμπης Ακτσόγλου στο βιβλίο του: 



Επανερχόμενος στον Αγγελόπουλο νομίζω ότι το έργο του έχει τέτοια στεγανά και συνεπικουρούμενο από την αργή του γραφή απομακρύνει εύκολα τον ξένο προς αυτό αλλά όχι μόνο: δεν είναι λίγο ειρωνικό που εγώ ως Έλληνας (και μάλιστα ορθολογιστής) βρίσκω περισσότερα σημεία ταύτισης με το Βαλκανικό τσίρκο που απαρτίζουν οι ήρωες του Σέρβου Κουστουρίτσα παρά με τις φιγούρες στο έργο του Έλληνα Αγγελόπουλου; Και εδώ εισέρχεται το δύσκολο ερώτημαμπορείς να κρίνεις ένα έργο τέχνης αντικειμενικά, έξω από τις δικές σου εμπειρίες ως θεατής, χωρίς να αφήσεις τα σημεία ταύτισης να σε παρασύρουν συναισθηματικά; Το μόνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι ο μοναδικός κριτής με τα προηγούμενα χαρακτηριστικά είναι ο χρόνος. Το πέρασμα του αφήνει μια σφραγίδα που δύσκολα αμφισβητείται. Το άλλο μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο ο δημιουργός οφείλει να είναι ηθικά αντάξιος του έργου του


Με τον θάνατο του Θ. Αγγελόπουλου ο Δ. Δανίκας στα ΝΕΑ έγραψε ένα άρθρο στο οποίο επιτίθεται στον χαρακτήρα του σκηνοθέτη (και το οποίο δεν είναι πλέον διαθέσιμο στον ιστότοπο των ΝΕΩΝ - το αποσύρανε) και για το οποίο άκουσε όσα "γαλλικά" δεν έχει πει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ο γηραιότερος Γάλλος. Την επομένη ο Δανίκας ανασκεύασε με νέο άρθρο (το οποίο θεωρώ χειρότερη μπαρούφα). Παραθέτω το αρχικό κείμενο του Δανίκα για να είναι πιο πλήρης η ανάρτηση:

«Δεν θέλω να υπογράψω αγιογραφία, αλλά όλη την αλήθεια. Όπως την έζησα και την άκουσα από τους συνεργάτες του. Στα γυρίσματα για τον «Μεγαλέξαντρο» πάνω στα βουνά και τα χιόνια το συνεργείο τρέμει από το κρύο και από την πείνα. Η τροφοδοσία της παραγωγής, που την είχε αναλάβει η Φοίβη, μέλλουσα κυρία Αγγελοπούλου, γινόταν με το σταγονόμετρο. Έτσι κάποιοι από το συνεργείο έγραψαν στον τοίχο «Ο Θόδωρος και η καταραμένη Φοίβη». Τρία λοιπόν τα κουσούρια του: η παροιμιώδης τσιγκουνιά του. Η αθεράπευτη αλαζονεία του. Πράγμα που τον έκανε να μιλάει σχεδόν περιφρονητικά όχι μόνο για τους έλληνες συναδέλφους του, αλλά και για αρκετούς μεγάλους. Και το τρίτο η εμμονή του στο ίδιο αισθητικό μοτίβο. Με αποτέλεσμα οι τελευταίες του ταινίες, αποχυμωμένες από ζωντάνια και ουσία, να θυμίζουν, ως σχήμα, την προσωπική του αισθητική. Όμως ουδείς, ακόμα και ένας Τεό, αλάνθαστος!»

Έτυχε να δω ξανά πρόσφατα το Amadeus με θέμα μία από τις μεγαλύτερες μορφές της Τέχνης, τον Β.Α.Μότσαρτ και κεντρικό άξονα την ετεροβαρή αντιπαλότητα του με ένα σχετικά καταξιωμένο συνθέτη της εποχής του, τον Α. Σαλιέρι. H ταινία βέβαια δεν είναι ιστορικά ακριβής αλλά είναι επιβεβαιωμένη η ματαιοδοξία του Μότσαρτ και η ροπή του προς το σκατολογικό χιούμορ. Ο συνθέτης - "αντίπαλος" Σαλιέρι στο σενάριο αλλά και στην αντίστοιχη ταινία ψέγεται τον Θεό επειδή του έδωσε μουσικό αυτί και την επιθυμία να τον υμνεί αλλά του στέρησε το ταλέντο να το κάνει. Αντιθέτως το έδωσε σε ένα "ανήθικο ανθρωπάκι"...
Έτυχε επίσης και μερικές μέρες πριν να (ξανα)ζήσω μία κόντρα ανθρώπων του γραπτού λόγου στην οποία είδα ψήγματα της ίδιας οργής από την οποία ξεχειλίζει ο θεατρικός/κινηματογραφικός Σαλιέρι. Δεν θα αναφέρω ονόματα, ούτε σε ποιον ταιριάζει ο κάθε ρόλος. Είναι μία κατάσταση στην οποία μπορεί να έχουμε βρεθεί και εμείς, αναγνωρίζοντας δίπλα μας τον δικό μας Μότσαρτ. Στην επόμενη κόντρα που θα ξεσπάσει οι περισσότεροι θα διαλέξουμε πάλι ρόλους και στρατόπεδα...

Αλλά για να γυρίσω στη δική μου οπτική το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχω με τον Αγγελόπουλο είναι ότι ήταν κομμάτι της Ελληνικής (Αριστερής) Διανόησης. Και της ρίχνω μεγάλη ευθύνη για όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στη χώρα. Γιατί η ίδια και το έργο της λειτούργησε αυτιστικά. Γιατί κλεισμένη στο καβούκι της όχι δεν φώναξε όταν πρέπει, δεν μίλησε καν - και μια με δύο εξαιρέσεις δεν αρκούν καν. Αυτοεγκλωβίστηκε στον ελιτισμό της θεωρώντας πως οποιαδήποτε εκλαϊκευση σημαίνει πτώση από τα θεία. Ασχολήθηκε με το να καπαρώσει οφίτσια και βραβεία και δεν κατάλαβε ότι της κούναγαν το ίδιο καρότο με τους υπόλοιπους απλά μεταμφιεσμένο...

Ίσως όταν και άμα βγούμε από αυτή τη δίνη που ζούμε τώρα να επανεκτιμήσω το έργου του Θ. Αγγελόπουλου.

Σάββατο, 14 Ιανουαρίου 2012

Year (in High) Resolution

Όσοι ρίχνετε που και που μια κλεφτή ματιά σε αυτήν εδώ τη γωνιά του Διαδικτύου θα έχετε παρατηρήσει ότι ανανεώνεται σπάνια. Είναι ένα φαινόμενο συχνό πλέον σε μια συγκεκριμένη φουρνιά bloggers (στην οποία ανήκω και εγώ) που έχει δύο κύριες αιτίες. Η πρώτη είναι ότι γενικά το προσωπικό blogging πεθαίνει καθώς δέχτηκε μάλλον ανεπανόρθωτα πλήγματα από το Facebook και το Τwitter όπου τα status updates (εναλλακτικά micro-blogging) είναι καθημερινά, μπορούν και συμπεριλαμβάνουν πολύ εύκολα μαζί πολυμεσικό υλικό ή συνδέσμους, μοιράζονται και σχολιάζονται ταχύτατα και όλα αυτά λόγω της φύσης των κοινωνικών δικτύων: όταν ξεκινάς κάτι σε προσωπικό σου χώρο στο Διαδίκτυο θα πρέπει να προσελκύσεις κοινό αλλά και να το διατηρήσεις εφόσον έρχεται για ειδικό σκοπό - να διαβάσει κάτι που έγραψες συνήθως. Στον χώρο κοινωνικής δικτύωσης είναι όλοι "διαθέσιμοι" είτε γιατί είναι πραγματικοί φίλοι/γνωστοί/συγγενείς είτε γιατί σας αρέσουν ή τους αρέσετε για κάποιο άλλο λόγο (να μην ξεχνάμε και τη δύναμη του Facebook, τις φωτογραφίες). Συνηθίζω να λέω (σουρεαλιστικά πάντα) ότι "αν δεν υπάρχεις στο Facebook, δεν υπάρχεις!" και αυτό πλέον έχει ξεφύγει και από τις προσωπικές οντότητες. Στις διαφημιστικές ταμπέλες δεν βλέπεις πλέον www.polignostobrand.com αλλά www.facebook.com/polignostobrand. 

Από την άλλη (δεύτερη αιτία) όλοι όσοι ξεκίνησαν το blogging ως ένα μέσο διεξόδου και προβολής (ειδικά στην Ελλάδα όπου έχουμε μια διαφορά φάσης στην παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα) με όσα συμβαίνουν στην χώρα έχουν χάσει την όρεξη τους. Συνεχίζουν μόνο όσοι έχουν πραγματική φλέβα για αυτό το σπορ. Το προσωπικό blogging δεν θα σταματήσει από γενική άποψη αλλά θα έχει πολύ μικρό κοινό πλέον. Θα κυριαρχήσει το εξειδικευμένο blogging από μία δεξαμενή ανθρώπων που θα αποτελείται από δημοσιογράφους που θα προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και ερασιτεχνών bloggers που θα καταφέρουν να αποκτήσουν μία δεοντολογική νοοτροπία. Προσωπικά με ικανοποιεί μόνο να γράφω για πράγματα (από το δικό μου σύμπαν πάντα) με μια μικρή λογοτεχνική χροιά τα οποία θα μπορούν να διαβάζονται παραπάνω από μία φορά από τον ίδιο αναγνώστη. Βέβαια θα συμβαίνει που και που μία ανάρτηση να είναι ποτ-πουρί όλων όσων σε απασχόλησαν την τελευταία/ο εβδομάδα/μήνα και πέταξες έξυπνες ατάκες ή σχόλια στο Facebook ή στο Twiter αλλά η δυσκολία και ευχαρίστηση είναι να καταφέρνεις να γράψεις κάτι με σπονδυλωτή δομή το οποίο να διατηρεί κάποια διαχρονικότητα.

Μακάρι να πέθαινε μόνο το blogging στην Ελλάδα όμως... η χώρα βρίσκεται στην εντατική και το χειρότερο είναι πως κατά τη γνώμη μου δεν θέλει να ζήσει. Βέβαια αν ρωτήσεις τον καθένα από εμάς χωριστά το αν θέλει να επιβιώσει η χώρα θα σου απαντήσει θετικά (με εξαίρεση ίσως μερικές απολύτως ιδιοτελείς περιπτώσεις που το χειρότερο είναι ότι τελικά είναι πιο "ειλικρινείς") αλλά αν ρωτήσεις και τον καθένα χωριστά αν είναι διατεθειμένος να κάνει ότι είναι απαραίτητο για να σωθεί η χώρα θα σου απαντήσει άμεσα ή έμμεσα όχι. Βέβαια έχω την άνεση να είμαι άγαμος με ελάχιστες υποχρεώσεις και να μπορώ να το παίζω "δύσκολος" αλλά έχω ήδη μια προϋπηρεσία μη κομφορμισμού στην οποία θέλω να μείνω πιστός. Αλλά ακόμα και αν δεχτώ το πολύ ισχυρό επιχείρημα των αναγκών που επιβάλλουν οι οικογενειακές δεσμεύσεις, με την συνεχή υποτροπή της ίδιας νόσου (της εξαγοράς ψήφου δηλαδή) δεν αποτελειώνουμε  το μέλλον των παιδιών μας; (για το δικό μας ούτε κουβέντα)

Τι θα έπρεπε να γίνει τη χρονιά που πέρασε; Εντός δημοκρατικών πλαισίων πάντα: ΕΚΛΟΓΕΣ! Το πολιτικό κατεστημένο μπορεί ίσως να πνέει τα λοίσθια του, αλλά δίνει σκληρά και αποφασιστικά χτυπήματα κάθε φορά που η διαφωνία του λαού με κρίσιμες αποφάσεις πάει να πάρει κάποια μαζικής διαμαρτυρίας. Έχει μαζί του και ένα σκληρό πυρήνα αμετανόητων στηρικτών που είτε δεν βλέπουν την πραγματικότητα (οι περισσότεροι) ή δεν τους απασχολεί (ή λιγότεροι και ισχυρότεροι). Και είναι εύκολο να καταφέρνεις να διατηρείς την εξουσία όταν δεν έχεις απέναντι σου ένα αμιγές μέτωπο αποφασισμένων διαμαρτυρομένων ή όταν δεν είναι αμιγές να είναι τόσο μαζικό που να παρασύρει τα πάντα. Προφανώς δεν συγκροτήθηκε ποτέ τίποτα από τα δύο (οι αιτίες απαιτούν μία χωριστή ανάρτηση αλλά εν συντομία είναι οι ίδιες που μας οδήγησαν στη σημερινή κρίση).

Αυτή τη στιγμή παίζεται στην Ελλάδα το πιο αγωνιώδες επεισόδιο CSI για το PSI. Η έκβαση του θα καθορίζει την παραμονή μας εντός ευρώ και την ατζέντα των επερχόμενων εκλογών όπου οι γνωστοί βρυκόλακες θα προσπαθήσουν να υπνωτίσουν ξανά το κοινό τους χρησιμοποιώντας και νέες γενιές υποτακτικών για να μη το κάνουν να συνειδητοποιήσει το προφανές: Δεν γίνεται να σου λύνουν τα προβλήματα αυτοί που τα δημιουργούν (παραφράζοντας τον θείο Άλμπερτ)! Όσες μεταμέλειες και να κάνεις δεν μπορείς πλέον να αποτελέσεις μέρος της λύσης. Ως ελάχιστη δράση θα πρέπει να πας στο σπίτι σου και θα πρέπει να είσαι ευχαριστημένος που από τη στιγμή που έχεις παραλύσει θεσμούς και δικαιοσύνη έχεις γλιτώσει από την οργή ενός όχλου. Έχω ξαναγράψει ότι δεν  είμαι σε θέση να πω σε κανένα τι θα ψηφίσει αλλά είμαι σίγουρα σε θέση να πω τι δεν πρέπει να ψηφίσει. Και ως ελάχιστο αλλά πλέον τόσο ισχυρό επιχείρημα δεν αρκεί ότι τριάντα χρόνια δύο κόμματα έχουν κυβερνήσει τη χώρα; Δυστυχώς όμως υπάρχουν αυτή τη στιγμή άνθρωποι που ετοιμάζονται για κατάληψη θέσεων σε μία κυβέρνηση ΝΔ ασχέτως από αυτοδυναμία (μπρρρρ) ή όχι. Είναι ανάμεσα μας (ή ανάποδα; :Ρ) και απαιτείται δράση: προτείνω την ίδρυση της ΚΚΚ! :Ρ

Καταδότες
Κομματικών
Κολαούζων

Το κερασάκι στην τούρτα της απογοήτευσης είναι ότι παρά τις άπειρες διαπιστώσεις/συζητήσεις για τα αίτια της κρίσης μας, έπειτα από δύο χρόνια πάρα πολλοί από εμάς αρνούμαστε να αποδεχθούμε το μερίδιο της ενοχής που μας αναλογεί: μπορεί να μην "τα φάγαμε μαζί" αλλά τα δύο κόμματα που κυβέρνησαν σε κάθε εκλογική αναμέτρηση έπαιρναν αθροιστικά το 80% των ψηφοφόρων. Είναι ένα τόσο ισχυρό ποσοστό που δεν αφήνει περιθώρια για να πετάξεις το μπαλάκι των ευθυνών αλλού. Στο κάτω κάτω αυτό είναι η δημοκρατία, αποφασίζουν οι περισσότεροι και τις συνέπειες της απόφασης τις λουζόμαστε όλοι. Και αν κάποιος εδώ πεταχτεί να πει για όσους απέχουν συστηματικά από τη διαδικασία των εκλογών γιατί για διάφορους λόγους θεωρούν ότι δεν αντιπροσωπεύονται και έτσι το ποσοστό του δικομματισμού ήταν μικρότερο, θα πρέπει να ξέρουν τις συνέπειες της αποχής και του λευκού (σεβαστή επιλογή) λόγω των εκλογικών νόμων που διαμόρφωσε το σύστημα που δεν τους εκπροσωπούσε. Επίσης κανένας δεν απαγόρευση τη δημιουργία νέων προτάσεων/κινημάτων διαφορετικών από τα υπάρχοντα. 

Έτσι αρνούμενοι τις ευθύνες μας, έστω και τις ελαχιστότατες εξακολουθούμε να ρίχνουμε το φταίξιμο αλλού: από σκοτεινές λέσχες πλούτου που εκμεταλλεύονται την παγκοσμιοποίηση μέχρι καρμικές εξελίξεις της ανθρωπότητας που έχουν προειπωθεί σε αρχαίες προφητείες. Ας δεχτώ για λίγο ότι κάποιοι μας επιβουλεύονται ως έθνος γιατί είμαστε έξυπνοι και ωραίοι από το dna μας και σαν δεν έφτανε αυτό καπαρώσαμε και από τις ωραιότερες γωνιές στον πλανήτη οπότε έχουν καταστρώσει μακροχρόνια μοχθηρά σχέδια εξαφάνισης μας, τα οποία τώρα έχουν μπει σε εφαρμογή. Ωραία και εμείς οι απόγονοι του Αριστοτέλη και του Μεγαλέξανδρου τι κάνουμε; Δεν μπορούμε να αντιτάξουμε ένα σχεδιάκι; :Ρ (με τις προφητείες αξίζει καν να ασχοληθώ; για όσους δεν ξέρουν είμαστε ήδη στο 2014...). 

Αλλά στον τόπο που γεννήθηκε η λογική (Αριστοτέλης), με κάποιο τρόπο εμβολιαζόμαστε με τον αντι-ορθολογιστικό ορό από μικρά παιδιά. Δεν εξηγείται αλλιώς η ευκολία με την οποία νομίζουν κάποιοι ότι μπορούμε να την βγάλουμε καθαρή αφού έχουμε κάπου να κάθονται στην Ελβετία 300 δισεκατομύρια ευρώ! Έχω πει σε στάτους στο Facebook ότι στην Ελλάδα (ειδικά μετά την ταινία "300") υποφέρουμε από τρακοσιοποίηση της αριθμητικής μας αντίληψης και αυτό το νούμερο "κάνει νιάου στα κεραμίδια"... 
Υπάρχει έστω και μία επίσημη εκτίμηση που να οδήγησε σε αυτό το εξωπραγματικό νούμερο; Εδώ ολόκληρο το EFSF δεν διαθέτει άμεσα τέτοιο ποσό αλλά πρέπει να χρησιμοποιήσει εξτρά κεφάλαια από το ΔΝΤ και μηχανισμούς μόχλευσης αν χρειαστεί η παρέμβαση του και μάλιστα για οικονομίες πολύ μεγαλύτερες από τη δική μας.

Η ιστορία ξεκίνησε με την περίφημη λίστα Falciani ενός πρώην υπαλλήλου της HSBC ο οποίος διέρρευσε μία λιστα καταθετών στην Ελβετική τράπεζα στην οποία βρίσκονται κοντά στους 2000 Έλληνες αλλά χωρίς καμία εκτίμηση για το ύψος των καταθέσεων. Σε μία ανάρτηση μόνο (την οποία δυστυχώς δεν βρίσκω τώρα) Ελβετός (τραπεζικός) παραδέχτηκε ότι το ύψος των βεβαιωμένων ελληνικών καταθέσεων στις δύο μεγαλύτερες Ελβετικές τράπεζες ανέρχεται περίπου στα 20 δις. Αλλά για να παίξω το συνήγορο του διαβόλου ας πούμε ότι το πραγματικό ποσό είναι 100 δις ευρώ. Ποιος είπε ότι αυτά τα λεφτά ανήκουν στο ελληνικό κράτος; Είναι λεφτά ιδιωτών τα οποία μόνο μπορούν να φορολογηθούν. Και ας υποθέσουμε ότι όλα είναι μαύρο χρήμα και ότι φορολογείται με 50% επί του κεφαλαίου, δηλαδή στην καλύτερη μπορούμε να έχουμε 50 δις ευρώ στα ελληνικά ταμεία. Ποιος νομίζει ότι μπορεί να σωθεί η χώρα από αυτά όταν δεν παράγεις και είσαι μόνιμα ελλειμματικός; Σου αρκούν μόνο να αγοράσεις χρόνο καθώς υπάρχουν δάνεια που τρέχουν και θα τρέχουν... Η τριμηνιαία δόση μας από το πρώτο μνημόνιο είναι μόνο 8 δις ευρώ - χοντρικά δηλαδή το κράτος χρειάζεται δανεικά 30-35 δις το χρόνο για να καλύπτει τις υποχρεώσεις του. Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η τελευταία μπούρδα που κυκλοφορεί σε μέιλ και μπλογκ με αφορμή άρθρο του Spiegel (δεν το έχω βρει πουθενά) ότι με την πρόταση δημοψηφίσματος του Παπανδρέου κάποιοι έβγαλαν 600 δις δολλάρια! (2 x 300 ...) ;

Σε τελική ανάλυση έστω ότι όλες οι εκτιμήσεις μου είναι λανθασμένες και τελικά με κάποιο τρόπο μας δίνεται η ευκαιρία ξαναμπούμε στο μάτριξ της "ευδαιμονίας" που κατασκευάσαμε.